Υπο διωγμό οι τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες φυτών

Συμφωνα με απόφαση των 14 επιτρόπων της Ε.Ε. που ελήφθη χθές 6 Μαϊου μπαίνουν τέτοιοι όροι και περιορισμοί στην καλλιέργεια των τοπικών παραδοσιακών σπόρων και ποικιλιών ώστε πρακτικά καθιστούν πολύ δύσκολη εως αδύνατη την καλλιέργεια τους.Ετσι η συστηματική εξαφάνιση των τοπικών ποικιλιών συνεχίζεται τώρα και με την σφραγίδα της ΕΕ και θα οδηγήσει σύντομα να μήν έχουμε αλλη επιλογή παρά μόνον υβριδισμένους ή μεταλλαγμένους σπόρους.Ο Henry Kissinger ειχε αναφέρει .

Οι φυτικές καλλιέργειες των οποίων οι σπόροι παράγωνται απο τους γεωργούς είναι δημόσια ιδιοκτησία και αποτελούν κοινό αγαθό δηλαδη μπορούν να αναπαραχθούν απο όλους.Αντίθετα οι σπόροι που παράγωνται απο τις ιδιωτικές βιομηχανίες σπόρων προστατεύωνται απο κανονισμούς πνευματικής ιδιοκτησίας και ευρεσιτεχνίες και συνεπώς δεν μπορούν ελεύθερα να αναπαραχθούν.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) και η ΕΕ στηρίζουν τις βιομηχανίες σπόρων ενώ ταυτόχρονα επιβάλουν παράλογες απαιτήσεις στούς σπόρους των αγροτών περιορίζοντας την εμπορική κυκλοφορία τους.Ως αποτέλεσμα ο πολύτιμος αυτός φυσικός πόρος το δημόσιο αυτό αγαθό ,πού αποκαλείται αγροτική βιοποικιλότητα και αποτελεί την βάση της διατροφικής μας ασφάλειας ,της υγιεινής διατροφής και της φυσικής εξέλιξης των φυτών απειλείται σοβαρά απο τα μεγάλα συμφέροντα των πολυεθνικών εταιρειών σπόρων.

Οι μοναδικές ποικιλίες φυτών ,οπωροκηπευτικών,κ.α. σε νησιωτικές και άλλες γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές της χώρας μας πού προσαρμόστηκαν και επιβίωσαν επι χιλιετίες απειλούνται με εξαφάνιση κατόπιν της πρόσφατης απόφασης των 14 Επιτρόπων της ΕΕ.Οι φυτικές αυτές ποικιλίες χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις διαφορετικές συνθήκες των νησιών και των άλλων γεωγραφικά απομονομένων περιοχών παραλιακών ή ορείνων όπως η έλλειψη νερού,οι έντονοι άνεμοι,το φτωχό σε θρεπτικά συστατικά χώμα,τα τοπικά φυτοπαθογόνα και γενικά το μικροκλίμα της περιοχής.Η γεωγραφική απομόνωση των νησιών και των άλλων ελληνικών περιοχών οδήγησε στην ανάπτυξη διαφορετικών τοπικών ποικιλιών οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της κάθε περιοχής.Ετσι μπορούν να αναπτύσωνται έχοντας καλή απόδοση,περιορισμένες ανάγκες νερού και θρεπτικών συστατικών,χωρίς να χρειάζωνται λιπάσματα ή φυτοφάρμακα.Συνεπώς είναι υγιεινά,σχετικά φθηνά,με ιδιαίτερη οσμή και γεύση και φυσικά απηλλαγμένα απο λιπάσματα και φυτοφάρμακα..

Οι τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες ενώ χρειάζωνται αιώνες για να εξελιχθούν βλέπουμε μέσα σε μονο λίγες δεκαετίες να εξαφανίζωνται με ανησυχιτικούς ρυθμούς.
Ενδεικτικά αναφέρω οτι στην Ελλάδα σε μόνο λιγες δεκαετίες απο τις 200 ποικιλίες σταριού που καλλιεργούταν εχουν μείνη μόνο 7 δηλαδή μειώθηκαν πάνω από 95%.Πρόσφατες επίσης έρευνες έχουν δείξη οτι μόνο το 2-3% των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πρίν 50 χρόνια έχουν διασωθεί και καλλιεργούνται μέχρι και σήμερα στήν χώρα μας.

Οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες σπόρων πού είναι συγρόνως και οι ίδιες εταιρείες που παράγουν τα λιπάσματα,τα φυτοφάρμακα και τα μεταλλαγμένα με την υποστήριξη του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου και της ΕΕ επέτυχαν να ελέγχουν το 73% της παγκόσμιας παραγωγής σπόρων. Μεταξύ των δέκα μεγαλύτερων πολυεθνικών εταιρειών παραγωγής και εμπορίας σπόρων είναι οι: Monsanto ,DuPont,Sygenta,Bayer,BASF,κ.α.Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ σήμερα καλλιεργείται μόνο το 10% των παραδοσιακών ποικιλιών σπόρων πού καλλιεργούνταν πρίν 100 χρόνια.Αυτό το γεγονός είναι καταστροφικό για την βιοποικιλότητα ,την συνέχεια της ποικιλίας στήν φύση δηλ.την συνέχεια στην ζωή.Συγχρόνως απο τους σπόρους των πολυεθνικών εταιρειών υπάρχει ο κίνδυνος της επιμόλυνσης.Αυτό σημαίνει οτι οι τοπικές ποικιλίες μπορούν να αλλοιωθουν αφού κληρονομικό υλικό απο τούς υβριδισμένους σπόρους μπορεί να μεταφερθεί απο τον άνεμο,τα πουλιά κλπ εως και δύο χιλιόμετρα μακριά και να μολύνει τις τοπικές ποικιλίες.
Βέβαια η πολιτική διαχρονικά των ελληνικών κυβερνήσεων ήταν ανύπαρκτη εως εγκληματική στον τοέα αυτόν.Η ελληνική πολιτεία ουδέποτε έκανε την παραμικρή προσπάθεια για την διατήρηση,διάδοση και βελτιωση του γενετικού υλικού των ελληνικών σπόρων και του πολλαπλασιαστικού υλικού..Η τράπεζα σπόρων του ΕΘΙΑΓΕ στην Θες/νίκη είναι ανεπαρκής,η συμβολή των ελληνικών σπόρων στην Παγκοσμια
Τράπεζα (κιβωτός του Νώε στην Αρκτική) είναι περιορσιμένη παρά το μηδενικό κόστος,και η αξιόλογη δραστηριότητα της ΜΚΟ ΠΕΛΙΤΙ αξίζει συγχαρητηρίων.
Μιλάμε για Μεσογειακή διατροφή αλλά ξεχνάμε οτι η Ελληνική Μεσογειακή Διατροφή στηρίζεται σε τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες σπόρων.

Η εγκληματική αδιαφορία της πολιτείας που απο την μία μεριά εμφανίζεται να στηρίζει την γεωργική παραγωγή και απο την άλλη να καταδικάζει σε αφανισμό τις τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες πρέπει να ενεργοποιήση τον κάθε έλληνα και όχι μόνο τους γεωργούς. Οι έλληνες πολίτες πρέπει να αντιδράσουν δυναμικά και να απαιτήσουν απο την ελληνική κυβερνηση να προστατεύση τους τοπικούς παραδοσιαλούς σπόρους .Να ζητήσουν την ακύρωση της απόφασης των 14 Ευρωπαίων Επιτρόπων και η ελληνική κυβέρνηση να καταβάλλει κάθε προσπάθεια για την καταψηφιση της πρότασης στο Συμβούλιο Υπουργών και το Ευρωκοινοβούλιο.
Παράλληλα πιστεύω οτι πρέπει να πραγματοποιηθουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε ολες τίς μεγάλες πόλεις της χώρας διότι η βιοποικιλότητα και συνεπώς το περιβάλλον απειλείται. 

Η σωτηρία των ελληνικών παραδοσιακών σπόρων εξαρτάται απο εμάς.Οποιος ελέγχει το κληρονομικό υλικό των σπόρων,ελέγχει και την παγκόσμια διατροφή,ας αντισταθούμαι πρίν είναι αργά.



Νίκος Κατσαρός
π.Πρόεδρος ΕΦΕΤ

Μανώλη Γλέζος: Σύμβολο-συνισταμένη

Του Θανάση Νικολαΐδη

ΔΕΝ συνιστά συνιστώσα ο Μανώλης Γλέζος. Είναι η συνισταμένη του ελληνισμού, στη νεότερη έκφανση της ιστορίας του. Μίλησε γι αυτόν (η ιστορία), έχοντας συλλέξει τα στοιχεία απ’ την περιπετειώδη ζωή του. Με ξεκίνημά εκείνη τη μαγιάτικη (1941) νύχτα των άγριων καιρών. Δεν σήκωνε παλικαριές ελλήνων ο φασισμός που ροβολούσε φορώντας τα δεσμά σε λαούς και η Ευρώπη αιφνιδιάστηκε. Με μιαν ακτίνα φωτός στον ζόφο της κατοχής.

ΚΑΤΕΒΑΣΑΝ τη γερμανική σημαία απ’ την Ακρόπολη ο Γλέζος με τον Σιάντα και το μήνυμα έφυγε. Πριν ακόμα οι πατριώτες πάρουν τα βουνά για τη λευτεριά και χωρίς να υποψιάζονται τις προθέσεις των Άγγλων. Ήταν το…νησί τους ο στόχος του Χίτλερ κι εμείς το πέρασμά του, αλλά ας το αφήσουμε.

ΟΙ πόλεμοι κάποτε τελειώνουν, αλλά, με το φευγιό των Γερμανών απ’ την Ελλάδα των ηρωισμών και των αθλιοτήτων, ξεκινούν διώξεις πατριωτών, αρχίζει και το κυνήγι του Γλέζου (κι ας είχαν εκτελέσει τον αδερφό του οι Ναζί). Για αντεθνική δράση(!), μιας και οι παλιοί συνεργάτες των κατακτητών άλλαξαν στολή, φρόνημα και αρχηγό. Στο στόχαστρο «εθνικοφρόνων» ο Μαν. Γλέζος και τα…ήθη της εποχής τον ήθελαν στη φυλακή, ως αριστερό. Εκλέχτηκε βουλευτής από ‘κει μέσα και η «Φωνή της Αλήθειας» άρχιζε και τέλειωνε την εκπομπή της με το «λευτεριά στον Μανώλη Γλέζο». Και με το Κράτος να προετοιμάζει την επόμενη σύλληψη, μετά την προηγούμενη αποφυλάκισή του.

ΔΥΟ φορές καταδικασμένος σε θάνατο (ακόμα και επί Καραμανλικής «χρυσής οκταετίας» (1958) για…κατασκοπία) και θα’ χε την τύχη του Μπελογιάννη, αν δεν ήταν παγκόσμια γνωστός.

ΑΥΤΟ, λοιπόν, το σύμβολο έμπλεξε με κόμματα. Ενέταξε την υπερκομματική του ιδεολογία σ’ εκείνη των οπαδών που αγωνιούν για το κόμμα και τρέχουν με λάβαρα σε προεκλογικές συγκεντρώσεις. Και σε συνέδρια, όπου αγωνίζονται για τη σύνθεση συνιστωσών.

ΘΑ’ πρεπε να είναι ο  ίδιος συνισταμένη του ελληνισμού. Πέρα από κόμματα και τσιρίδες σε μικρόφωνα. Το σύμβολο του αντιφασιστικού αγώνα που δεν έχει σύνορα και οπαδούς. Να διαγκωνίζονται οι έλληνες για φωτογράφιση μαζί του. Σήμερα που τα εφήμερα των κομμάτων και των παρατάξεων θα γίνουν παρελθόν, αλλά δεν θα γράψουν ιστορία.

ΜΑΝΩΛΗ Γλέζο, απαγκιστρώσου από κομματικούς και οπορτουνιστές σπεκουλαδόρους. Σε φθείρουν χωρίς(;) να το υποψιάζεσαι, σε κατεβάζουν απ’ το βάθρο για τρέχουσα κομματική εκμετάλλευση σε μιαν Ελλάδα που όλο και λιγοστεύουν τα παλληκάρια.

 Και; «Αλίμονο στη χώρα που της χρειάζονται ήρωες» (Μπρεχτ).

Του έρωτα και τ' ουρανού - Dilek Kots & Λιζέτα Καλημέρη

ΕΡΤ: Ζωντανή αναμετάδοση

Αναμετάδοση από το

ΕΡΤ 3 : Ζωντανή αναμετάδοση

Αναμετάδοση από το ThePressProject.gr

Χαΐνηδες (Δημήτρης Αποστολάκης): Εμπιστεύομαι τους νέους. Αν και το κοινωνικό περιβάλλον δεν ευνοεί.

Από το 1990, όταν και ξεκίνησαν ως μια παρέα μεταπτυχιακών φοιτητών στο Φυσικό Ηρακλείου, μέχρι και σήμερα, οι Χαΐνηδες πορεύονται με τον δικό τους βηματισμό πάνω στο μονοπάτι που σχηματίζεται από την όσμωση της παράδοσης με το σήμερα. Ιδρυτικό μέλος και άτυπος ηγέτης τους, ο Δημήτρης Αποστολάκης απάντησε με τον δικό του –πάντα ενδιαφέροντα και αναγνωρίσιμο– τρόπο στις ερωτήσεις μας. 

Δημήτρης Αποστολάκης

Ετοιμάζεστε για μια ανοιξιάτικη εμφάνιση στο Gagarin με τη συμμετοχή της ομάδας χορού & ακροβασίας Κι Όμως Κινείται. Τι θα παρουσιάσετε επί σκηνής εκείνη τη βραδιά;
Στηριζόμενοι στον απαράβατο φυσικό νόμο: Εολ>∑Εi  (όπου Εολ είναι η ενέργεια του συστήματος και Εi η ενέργεια κάθε μέλους), καθώς και στη χρόνια αλληλεπίδρασή μας, θα χαρούμε ένα αυτοσχεδιαστικό ταξίδι που θα περιπλέξει δονούμενες χορδές και αιωρούμενα σώματα σε μια παροντική, αλλά με αρχέγονες ρίζες, τελετουργία.

Διανύετε ήδη την τρίτη δεκαετία σας ως πολυμελές συγκρότημα-κολεκτίβα. Πώς καταφέρνετε όλον αυτόν τον καιρό να εξισορροπείτε τις μεταξύ σας καλλιτεχνικές διαφορές και να τιθασεύετε τον εγωισμό σας; Και τι θα μπορούσε να αποτελέσει για εσάς «σημάδι» ότι ήρθε η ώρα να σταματήσετε την κοινή σας πορεία;
α) Ο εγωισμός δεν τιθασεύεται. Ο εγωισμός διοχετεύεται β) Η σύνθεση απαιτεί διαφορές και αντιθέσεις. Είναι ανέφικτη όταν έχεις ομοειδή μέρη γ) Κάθε σύστημα καλλιτεχνικό, κοινωνικό κ.λ.π. είναι χαοτικό. Αν καταστεί οριακός κύκλος, δηλ. κλειστός βρόχος, καταρρέει. Οι Χαΐνηδες όμως αλλάζουν διαρκώς. Η αλλαγή είναι παροντική φυσική αναγκαιότητα, η οποία αντιβαίνει στην κοινωνική αδράνεια που θεοποιεί τον προστατευτισμό και την ασφάλεια του παρελθοντικού κεκτημένου. Το σημάδι του «τέλους» είναι η απουσία έρευνας και πειραματισμού.

Έχετε υποστηρίξει σε συνεντεύξεις σας ότι «τα τραγούδια γράφονται από το συλλογικό ασυνείδητο». Πρόκειται για άποψη που έχει πολλούς υποστηρικτές, από τον Θανάση Παπακωνσταντίνου μέχρι τον Keith Richards. Με ποια επιχειρήματα δικαιολογεί η πλευρά του επιστήμονα μέσα σας έναν τέτοιο ισχυρισμό; Μήπως αυτός αποτελεί απλά μια –υποσυνείδητη έστω– προσπάθεια μυθοποίησης της δημιουργικής διαδικασίας;
Στη φύση δεν υπάρχει isolated system. Επιστημονικά όλο το σύμπαν είναι ισχυρά αλληλεπιδρώντα μέρη. Είμαστε όλοι μέλη μιας οικουμενικής μυρμηγκοφωλιάς. Η σπίθα της δημιουργίας εδράζεται πάντα στο βιολογικά και κοινωνικά διαφοροποιημένο άτομο, αλλά η προκαλούμενη πυρά είναι προϊόν ποικίλων συλλογικών διαδράσεων. Είναι μια χωροχρονική αναγκαιότητα Θεοφαγίας και Θεογονίας, τόσο πολύπλοκα πολυπαραμετρική, ώστε ακόμη και ο γλωσσικός κώδικας αδυνατεί να περιγράψει τόσο τη φαινομενολογικά ατομική παρθενογέννεση, όσο και τη συμπαντικά αυτοοργανωμένη συνεπικουρία πραγμάτωσης.

Κοιτώντας πίσω στο μέχρι στιγμής δισκογραφικό έργο των Χαΐνηδων και με βάση το ποιος είστε σήμερα, ποιο από τα άλμπουμ σας προτιμάτε και για ποιους λόγους;
Είμαι ένα κανάτι που γεμίζει σιγά-σιγά μ' ένα θεϊκά απρόβλεπτο κοσμικό υγρό. Όλα τα μόρια είναι ιερά και ανακατεύονται στην πορεία του χρόνου. Προς το παρόν χαριεντίζομαι και προσπαθώ να ερμηνεύσω τις τελευταίες στάλες που μου δόθηκαν, τα Αγροτοκτηνοτροφικά και τα Μητροπολιτικά.

Στη μουσική σας διαδρομή αναζητήσατε τρόπους για να συνδιαλλαγείτε με –και να πάτε ένα βήμα παρακάτω– όσα σας παραδόθηκαν από τις προηγούμενες γενιές δημιουργών, εγχώριων και ξένων. Πώς βλέπετε τις νεότερες γενιές μουσικών, μεγάλο μέρος των οποίων μοιάζει να κοιτά μόνο προς δυσμάς σε ό,τι αφορά στη γλώσσα που χρησιμοποιεί και στον ήχο με τον οποίο τη «ντύνει»;
Οποιαδήποτε προσπάθεια ντυσίματος ή επιτηδεύματος ή εκφραστικής επιλογής είναι καταδικασμένη βραχύβια οντότητα. Οποιαδήποτε αληθινή δημιουργία έχει, κατά τον Λόρκα, τα χαρακτηριστικά του τόπου σου (κι αυτό δεν γίνεται τεχνηέντως). Ο τόπος μου είναι ο ου-τόπος μου. Ένα μυστηριώδες δέντρο που αντλεί νερό από τις αρχέγονες τοπικές ρίζες του, αλλά φωτοσυνθέτει από τα παγκόσμια κλαδιά των σημασιολογικών του προεκτάσεων. Εμπιστεύομαι τους νέους. Αν και το κοινωνικό περιβάλλον δεν ευνοεί τη συνδημιουργία, θα υπάρξουν φωνές που θα κάνουν την υπέρβαση του χωροχρονικού πλαισίου.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι μόνο με μια βίαιη ανατροπή του συστήματος από τον λαό μπορεί η ελληνική κοινωνία να ξεφύγει από το τέλμα στο οποίο έχει βυθιστεί. Πιστεύετε ότι μπορεί να προκύψει κάτι καλύτερο με τέτοιον τρόπο; Μπορείτε να δείτε έναν διαφορετικό δρόμο;
Η Ελλάδα είναι ένα μικρό κομμάτι στο οποίο καταφαίνεται το παγκόσμιο αδιέξοδο. Ζούμε άκρως ενδιαφέροντες καιρούς για τρεις λόγους: α) ο μεταβιομηχανικός άνθρωπος ψάχνει εναγωνίως την ανανοηματοδότηση της ύπαρξής του β) με το διαδίκτυο είμαστε όλοι κοινωνοί της ερμηνείας των γεγονότων, οπότε η επίκληση άγνοιας ή αθωότητας καθίσταται φαιδρή και γ) για πρώτη φορά έχομε την τεχνολογία να καταστρέψομε το κομμάτι του πλανήτη το οποίο μας θρέφει. Η συνειδησιακή αλλαγή είναι επιβεβλημένη. Αν δεν γίνει με άλλο τρόπο αναλαμβάνει τη σκυτάλη η βία (πόλεμοι, λιμοί, φυσικές καταστροφές). Για παράδειγμα, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αμφισβητήθηκε για πρώτη φορά η σχέση υποταγής του παιδιού στον γονέα, με αποτέλεσμα τα καλλιτεχνικά και πνευματικά κινήματα του ’60. Ο τρόπος αποφυγής αυτού του ακριβού τιμήματος της αλλαγής είναι η απρόσκοπτη διάχυση πολιτισμικού κεφαλαίου. Τότε μόνο ο μίζερος παραγωγικός όχλος θα γίνει χαρούμενος δημιουργικός λαός, όχι στηριγμένος σε ομοιομορφοποιητικές διαδικασίες αλλά προάγοντας τα χαρακτηριστικά της συνθετικής διακρισιμότητας και ετερότητας.

Παρότι υπήρξατε πάντοτε κριτικοί απέναντι στο καπιταλιστικό σύστημα και υποστηρίζατε πάντα έναν εναλλακτικό, ασκητικό τρόπο ζωής και συνδιαλλαγής, σε ό,τι αφορά την κυκλοφορία των δίσκων σας συνεργαστήκατε με μεγάλες εταιρείες του πάλαι ποτέ δισκογραφικού κυκλώματος. Με δεδομένη την κατάρρευση του τελευταίου, πώς θα κινηθείτε πλέον σχετικά με τη διακίνηση της μουσικής σας και πώς βλέπετε γενικά τις εξελίξεις σε αυτόν τον χώρο;
Οι δίσκοι μας κυκλοφόρησαν από δισκογραφικές εταιρίες γιατί δεν είχαμε ποτέ τον τρόπο και την οικονομική άνεση να το κάνουμε εμείς (μην ξεχνάτε ότι το καράβι της τέχνης ήταν πάντα προνόμιο των πλούσιων μεγαλοαστών κι εμείς λαθρεπιβάτες). Όμως πάντα δίναμε βάρος στη συνδιαλλαγή του κόσμου με τους δίσκους κι όχι στην αγοραπωλησία τους, ενθαρρύνοντας την αντιγραφή ή ακόμη ποιητικότερα, την κλοπή τους. Τώρα που κατέρρευσαν οι εταιρίες δεν με νοιάζει καθόλου. Αν γεννήσει κάτι μέσα μας η Θεά Ανάγκα, είμαι σίγουρος ότι θα βρει τον τρόπο να το κοινοποιήσει.

Πέρασαν σχεδόν δύο χρόνια από την κυκλοφορία του τελευταίου σας δίσκου. Αποκαλύψτε μας κάποια από τα σχέδια (δισκογραφικά και άλλα) που κάνετε σχετικά με το μέλλον το δικό σας και των Χαΐνηδων, έστω κι αν έτσι κάνετε τον Θεό να γελάσει, όπως συνηθίζετε να λέτε...
Οι δίσκοι σηματοδοτούν τις αλλαγές μας, οι οποίες διαχέονται σαν κυματισμοί, επιστρέφοντας στον Όλον που τις σπερματοδότησε. Το κρίσιμο σημείο που θα γίνει η phase transition δεν μπορώ να το προβλέψω, παρά μόνο σιωπηρά να ονειρευτώ την αποκατάσταση της δικαιοσύνης του προαιώνιου μύθου, με τον ηρωισμό και τη θυσία του οικουμενικού εαυτού μου.

Γαμοτράγουδα... Η αθυροστομία στην τέχνη.

Ο αναγνώστης του παρακάτω κειμένου, αλλά και του συνόλου του θέματος, θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι εδώ θα συναντήσει τραγούδια που περιέχουν βωμολοχίες και άσεμνους στίχους με σεξουαλικό περιεχόμενο. Συνεπώς το θέμα δεν ενδείκνυται για ανηλίκους, πουριτανούς, φανατικά θρησκευόμενους, ηθικά ευαίσθητους κλπ.

Τα γαμοτράγουδα της αποκριάς....

Ρωμαϊκό tintinabulum με κουδουνάκια, 1ος αι. μ.Χ

Πρόκειται για δημοτικά τραγούδια, γεμάτα με σκωπτικούς και άσεμνους στίχους, συνήθως με σεξουαλικό περιεχόμενο, αλλά όχι αποκλειστικά, τα οποία κατά το έθιμο, τραγουδιούνται κατά τους αποκριάτικους εορτασμούς. Η ιστορία τους ξεκινά από τα βάθη των αιώνων, ενώ το περιεχόμενό τους ενόχλησε όλους τους πολιτικούς και θρησκευτικούς ταγούς ανά τους χριστιανικούς αιώνες, τόσο για την εκφορά του απαγορευμένου κατά την ιουδαιοχριστιανική παράδοση, θέματος της σεξουαλικότητας και μάλιστα με οργιαστικό τρόπο, όσο και για το αναρχικό τους πνεύμα, που έβαζε ως στόχο της αθυροστομίας, την εξουσία και τους κρατούντες. Δεν θα ξεχάσω την έκπληξη και την ελαφρά περιπαικτική αισχύνη μιας φίλης από την Καβάλα, η οποία μας διηγιόταν το πώς η γιαγιά της, χριστιανή και πλήρως αξιοσέβαστη γυναίκα με τσεμπέρι, τραγουδούσε σε αποκριάτικο τραπέζι το στίχο «Ντάλι μπρούτσου, ντάλι μπρούτσου, τα κουρίτσια θέλουν πούτσου», ενώ στο πρόσωπό της ήταν χαραγμένο το πλέον πονηρό χαμόγελο που είχε δει ποτέ της η εν λόγω φίλη.



Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στις αποκριάτικες τελετουργίες καταλαμβάνουν τα φαλλικά τραγούδια, τραγούδια γονιμικά, που εξορκίζουν το κακό και ζητούν να νικήσουν το θάνατο -παλιότερα και από το Διόνυσο. "Η αρχαία ελληνική γλώσσα διαθέτει πληθώρα ονομάτων για να δηλώσει τα λεγόμενα "απόρρητα" μέλη! Η πολυωνυμία αποκαλύπτει την ποικιλία αλλά και την πολικότητα των αισθημάτων και των αντιδράσεων που προκαλούσαν στον Έλληνα τα όργανα εκείνα, τα οποία διαιωνίζουν τη ζωή: δέος και ιλαρότητα, έλξη και αποστροφή, τρυφερότητα και φρικίαση, θάμβος και καταισχύνη. Η αμφιθυμία αυτή δηλώνεται εναργέστατα στη σημασιολογική εξέλιξη του επίκοινου "αιδοία", το οποίο, ενώ αρχικά σήμαινε τα "σεβάσμια", κατέληξε να σημαίνει ευφημιστικώς τα "επαίσχυντα".

Στον Tύρναβο και στα Aμπελάκια Θεσσαλίας για παράδειγμα, αλλά και σε άλλα μέρη, η Kαθαρή Δευτέρα είναι ημέρα αφιερωμένη στον Διόνυσο και τον Πάνα. Στην πλατεία του χωριού μαγειρεύουν σε καζάνι το «μπουρανί», σούπα με τσουκνίδες. Στην τελετή συμμετέχουν (προς το παρόν) μόνο άνδρες, που, κραδαίνοντας τεράστιους φαλλούς σκαλισμένους σε ξύλο, εκστομίζουν τολμηρές βωμολοχίες, τραγουδούν ή απαγγέλλουν άψογους αλλά «άσεμνους» δεκαπεντασύλλαβους, οι οποίοι πανελληνίως αποκαλούνται «γαμοτράγουδα». Αναφέρονται αποκλειστικά στην ερωτική πράξη και όλα λέγονται με το όνομά τους. Οι αυτοσχέδιοι στιχουργοί και οι συμμετέχοντες άνδρες (πολλές γυναίκες παρακολουθούν τα δρώμενα πίσω από τα κλειστά παράθυρα) αναφέρονται αποκλειστικά στην ερωτική πράξη, δηλαδή σε εμπειρία φυσική, γενική, συνήθη και επαναλαμβανόμενη, γνωστή και κοινή, αλλά... «απαγορευμένη» ή επιβαρυμένη με ποικίλες αναστολές, ακόμα και με στρεβλώσεις· και με πολλή υποκρισία.

Το αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι ότι με την ελευθεροστομία γύρω από την ερωτική πράξη αμφισβητούν γενικά τον κοινωνικό «καθωσπρεπισμό», την υποκρισία και τη δαιμονολογία. Επειδή δε η ελευθερία είναι μία, ενιαία, αδιαίρετη και μεταδοτική (αυτό το είχε καταλάβει ακόμη και ο μαρκήσιος ντε Σαντ), όταν καταχτιέται σ’ ένα σημείο, ή επεκτείνεται και σε όλα τα άλλα ή μαραίνεται και πεθαίνει. Τα «γαμοτράγουδα» λοιπόν της Καθαρής Δευτέρας και τα άλλα «στιχάκια» αναπόφευκτα εκτρέπονται και προς άλλες κατευθύνσεις με αφετηρία πάντοτε την ερωτική πράξη. Ποικιλοτρόπως σχολιάζουν ή περιγράφουν πρόσωπα και πράγματα του χωριού και της καθημερινότητάς του. Παλαιότερα σχολίαζαν ακόμα και τους άρχοντες και τις αρχόντισσες. Ας μην ξενούμε την καταγωγή της φράσης «Άκουσε τα εξ αμάξης»



Ωστόσο, ακόμη και στις μέρες μας, όπου οι διαφημίσεις οι οποίες μπαίνουν στα σπίτια μας καθημερινά, χρησιμοποιούν το σεξ ακόμη και για να πουλήσουν γιαούρτια, τα γαμοτράγουδα δεν είναι αποδεκτά από την εξουσία αλλά και τον υποκριτικό καθωσπρεπισμό μας. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια, που η Δόμνα Σαμίου, τραγουδίστρια και ερευνήτρια που αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση της δημοτικής μας παράδοσης, αντιμετώπισε τη δικαιοσύνη για έναν δίσκο με γαμοτράγουδα που εξέδωσε, με ένα έξοχο κείμενο του καθηγητή Mιχάλη Kοπιδάκη στην κουβερτούρα, το οποίο χρησιμοποιώ κι εγώ ως πηγή.

Σε άλλη πάλι περίπτωση, το ΕΣΡ καταδίκασε το ραδιοφωνικό σταθμό του Σκάι, επειδή φιλοξένησε αποκριάτικα τον Τζίμη Πανούση, ο οποίος τραγουδούσε γαμοτράγουδα. Το μυστικό ήταν ότι η αποκριά εκείνης της χρονιάς έπεφτε μέσα στην προεκλογική περίοδο κι ο Τζιμάκος έδωσε πολιτική χροιά στα τραγούδια αυτά, χροιά που όπως είπαμε έχουν κι από τη φύση τους.

Ωστόσο, το έθιμο αυτό της αποκριάς, τα σκωπτικά, ασεβή και άσεμνα τραγούδια και στιχάκια, είναι τόσο αρχαίο, που θα τρόμαζε κανείς εάν ήξερε τι είναι αυτό που κατακρίνει. Έχει τις ρίζες του στις Διονυσιακές οργιαστικές λατρείες (κάποιοι λένε πως είναι ακόμη αρχαιότερο), οι οποίες ήταν το απαραίτητο συμπλήρωμα στην λατρεία του Απόλλωνα, του θεού που συμβόλιζε το πνευματικό Φως, στην πιο ευγενή και θεία μορφή του. Οι λατρείες του Απόλλωνα διακρίνονταν από αυστηρότητα, καθαρότητα και πνευματικότητα. Οι αρχαίοι σοφοί όμως γνώριζαν καλά, πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να φτάσει στη Θέωση (ή Θέαση) μόνο μ' ένα τμήμα της ύπαρξής του. Μόνο αν μαζί με την έκσταση της διάνοιας και του πνεύματος έρθει και η έκσταση του σώματος, μπορεί ο άνθρωπος να αγγίξει την Αρμονία.

Τούτη η παράδοση, εκτός από τη μυητική πτυχή της, είχε και μια ιδιαίτερα σημαντική κοινωνική λειτουργία. Κατ’ αρχάς, εξυπηρετούσε τη γονιμότητα και την αναπαραγωγή, αφού οι αρχαίοι γνώριζαν πως ναι μεν το σεξουαλικό ένστικτο «οφείλει» να υποστεί φραγμούς, ώστε η κοινωνία να ευσταθεί, όμως έχει απόλυτη ανάγκη από κάποια περίοδο ελεύθερης έκφρασης, ώστε να μην κατασταλεί εντελώς. Μέσω αυτού, προκαλούσε τη γενικότερη απελευθέρωση του ανθρώπου από την τάξη και την εξουσία, το απαραίτητο χάος μέσα στην τάξη για ένα μικρό διάστημα, ώστε να επέλθει τελικά η Προσαρμογή, με διατήρηση και ανανέωση της ανθρώπινης ζωτικότητας, αφού ο άνθρωπος «ξέδινε» από κάθε καταπίεση και φόρτιζε ξανά τις μπαταρίες του. Όπως υποστηρίζουν ψυχίατροι, ψυχολόγοι και φιλόσοφοι, η ελευθεριότητα στην έκφραση κατά τις αυστηρά ιδιωτικές στιγμές, κοινή εμπειρία, αλλά επίσης απόκρυφη, είναι πράξη ελευθερίας και αποδέσμευσης του σώματος και του ενστίκτου, πράξη λυτρωτική.



Κάτι τέτοιο αποτελούσε μια δικλίδα ασφαλείας, απαραίτητη για την ψυχική υγεία της κοινωνίας και των μελών της. Αυτός είναι ο λόγος που έννοιες όπως η κατάθλιψη, ήταν γνωστές μεν στους αρχαίους Έλληνες, αλλά εξαιρετικά σπάνιες, σε αντίθεση με την εποχή μας, όπου οι ψυχικές νόσοι τείνουν να πάρουν επιδημική μορφή.

Τούτη η παράδοση κατέληξε κάποια στιγμή, στην ακμή του Ελληνικού πολιτισμού, να μας δώσει τα αριστουργήματα του ιδιοφυούς Αριστοφάνη, που τόσο μοντέρνα κι ανατρεπτικά είναι ακόμη μέχρι τις μέρες μας. Πρόκειται δηλαδή, για την αρχική ρίζα αυτού που από εμάς έμαθε όλος ο κόσμος να αποκαλεί "Κωμωδία".

Αυτοί είναι οι κυριότεροι λόγοι, που αυτή η παράδοση επιβίωσε μέσα στους αιώνες, κόντρα στη θέληση της εκκλησίας, η οποία φυσικά ουδέποτε την αποδέχτηκε, αλλά όπως προαναφέραμε την πολέμησε με κάθε τρόπο.

Τις Μιγάλες Απούκριες
που ανάβουν οι φωτιές
και ζητούν να βρουν ψωλές
για να σβήσουν οι φωτιές
άναψε και η Χριστίνα
που χ’ να γαμηθεί ένα μήνα,
άναψε κι η Παναγιώτα,
κακαρίζει σαν την κότα
κι ανεβαίνει κατεβαίνει
και την πούτσα δεν χορταίνει.
Μπρε-μπρε-μπρε-το μπουρανί
και τσ’ Χαλατσαινας το μνί.
(Τύρναβος)

Δεν θαυμάζιτι κουρίτσια
πως γαμεί η ψουλή τη νύχτα
δίχους φως, δίχους λυχνάρι
δίχως τα κεριά αναμμένα;
Δυο πουδάρια σηκωμένα
κι άλλα δυο γονατισμένα
μια κοιλιά πάνω στην άλλη
έχουνι χαρά μεγάλη.
(Μυτιλήνη)

Δυο κυράδες κάθονταν
έξω από την πόρτα τους,
μια της άλλης έλεγε:
-Έχει ο άντρας σου χοντρή;
-Έχει και παράχ’ μωρή!
-Δεν μου την εδανείζεις;
-Καποιανής τη δάνεισα
και μου την αρρώστησε
κ’ είδαμεν και πάθαμεν
για να την γιατρέψουμε.
Δώκαμεν και γιατρικά
δώδεκα καλάθια αυγά
κ’ έξη οκάδες βούτυρο
όσο να την δούμε ορθή
σαν αγγούρι τρυφερό.
(Ήπειρος)
[www.e-steki.gr/]



Ίσως αρκετοί, δε γνωρίζουν, ότι ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Γιώργος Σεφέρης, βραβευμένος με νόμπελ Λογοτεχνίας, είχε εκδώσει μια συλλογή με τίτλο "Εντεψίζικα" (=πρόστυχα), με τολμηρό περιεχόμενο, με το ψευδώνυμο Μαθιός Πασχάλης, γύρω στο 1940.

Από αυτή την ποιητική συλλογή είναι και τα ποιήματα που ακολουθούν:

<<Η κόρη είχε στο πράμα της πλήθος εφόδια
κ' ένα ταξίμετρο δεμένο με καλώδια·
σαν της είπα: "Τί θές;"
μ' αποκρίθη: "Δραχμές
ενενήντα, χωρίς τα διόδια.>>

<<Ζεστάθη το φουστάνι σου στ' όμορφο καλοκαίρι.
Βγάλ' το και δώσ' μου το λαγό για να χαρεί μαχαίρι.

- Σαν πύρωσα, σα φούντωσα, πέταξα το φουστάνι.
Πιάσ' το λαγό μου και θα δεις την κάμα πώς δαγκάνει.>>

<<Γυμνή 'σουν, σαν τα κύματα, πώς κάνου σα θυμώσου',
κ' ήταν λεπίδι η πλώρη μου πού 'κοψε τον ανθό σου.

- Βάλε ξανά την πλώρη σου στο θυμωμένο κύμα,
και σκαμπανέβαζέ τηνε, κ' εγώ φυσώ σου πρύμα.>>

<<Είδα στον ύπνο μου όνειρο, κι ας το ξηγά όποια θέλει,
μέσα σε φύκια κατσαρά πως κάρφωνα ένα χέλι.

- Τα φύκια αν ήταν κατσαρά και τ' όνειρο σου ατόφιο,
το χέλι σου που μού 'θεξες, τό 'βγαλες κ' ήταν ψόφιο.>>

<<Τα μούρα σου τα βυσσινιά διψώ να τα δαγκώσω·
κι ο κότσυφάς σου αν πειραχτεί, μαχαίρι θα του δώσω.

- Τα μούρα μου τα βυσσινιά, ποιός έχει εξιά θα πάρει,
κι ο κότσυφας μου είναι πουλί και θέλει κυνηγάρη.>>

Στο φως του λύχνου σ' έγδυσα, στο χάραμα είχες χύσει
και στο καταμεσήμερο κέρατα μού 'χες στήσει.
[www.greek-language.gr/]