Μαθητές της Βιάννου έφτιαξαν δορυφόρο και τιμήθηκαν από την ESA !

Ενώ η πολιτεία απαξιώνει τη γνώση.....

Την ώρα της πτήσης του δορυφόρου, στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό της Νορβηγίας

Μπορεί το υπουργείο Παιδείας, η Πολιτεία γενικότερα, να απαξιώνει την ελληνική περιφέρεια και τη γνώση, όμως αυτά τα εμπόδια δε στάθηκαν αρκετά για τους μαθητές της Βιάννου, που διακρίθηκαν στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό για το διάστημα! Οι μαθητές, με την καθοδήγηση του καθηγητή τους, έφτιαξαν ένα δορυφόρο και βραβεύτηκαν γι αυτό σε πανευρωπαϊκό διαγωνισμό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος! «Λεπτομέρεια»: στον διαγωνισμό δεν πήραν μέρος όλα τα μέλη της ομάδας καθώς το υπουργείο Παιδείας δεν απάντησε καν στο αίτημα των μαθητών – υποψηφίων να ρυθμιστεί το θέμα της ταυτόχρονης διεξαγωγής του διεθνούς διαγωνισμού, στη Νορβηγία, με αυτό τον πανελλαδικών εξετάσεων… Και μπορεί το υπουργείο να αγνόησε και το αίτημα ή την προσπάθεια, όμως εκπρόσωποι της ομάδας πήγαν στον διαγωνισμό και βραβεύτηκαν, σε πείσμα της μιζέριας του ελληνικού κράτους…

Από αριστερά, ο καθηγητής Αστρινός Τσουτσουδάκης και οι μαθητές, Γιώργος Λουλάκης, Θάλεια Δογκάκη, Δημήτρης Χριστοδουλάκης, Παναγιώτης Ραπτάκης, Μαρία Ραπτάκη

Από το 2010 και μετά η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESΑ), στην προσπάθεια της να προσελκύσει νέους επιστήμονες, διοργανώνει σε συνεργασία με το Νορβηγικό Κέντρο Διαστημικής Εκπαίδευσης (NAROM) έναν από τους πιο δημοφιλείς διαγωνισμούς ανάμεσα σε μαθητές των τελευταίων τάξεων των σχολείων.

Τα κυριότερα μέλη της ομάδας

Μέσα από τις 50 αιτήσεις συμμετοχής που υποβλήθηκαν από 14 χώρες που είναι μέλη της ESA για τον προσεχή Ευρωπαϊκό Διαγωνισμό Cansat 2014, το Γενικό Λύκειο Βιάννου κατάφερε με την πρωτότυπη πρόταση των μαθητών του να είναι ένα από τα 9 σχολεία που θα ταξιδέψουν στην μακρινή Andoya της Νορβηγίας στις αρχές του Ιουνίου 2014. Οι ομάδες που θα συμμετέχουν στον διαγωνισμό είναι συνολικά 16 με τις υπόλοιπες 7 να είναι αυτές που θα διακριθούν στους αντίστοιχους Εθνικούς Διαγωνισμούς.

Από την προετοιμασία στη διάρκεια της χρονιάς

Από τον 35ο στον 69ο παράλληλο ή αλλιώς από το νοτιότερο στο βορειότερο άκρο της Ευρώπης βρέθηκε την περασμένη βδομάδα το Γενικό Λύκειο της ακριτικής Βιάννου για το διαγωνισμό 2014 European Cansat Competition. Ο Γιώργος Λουλάκης και η Θάλεια Δογκάκη, μαθητές της Β΄ τάξης, με τη συνοδεία του καθηγητή Φυσικής, Αστρινού Τσουτσουδάκη, χρειάστηκαν από 4 πτήσεις και 2 σχεδόν ημέρες για κάθε κατεύθυνση για να παρευρεθούν στο νησί Andoya που βρίσκεται βόρεια της Νορβηγίας.

Μαζί με τους κριτές

Από την ομάδα ViannoSat μεγάλοι απόντες ήταν οι αριστούχοι και πολυτάλαντοι μαθητές της Γ” τάξης Παναγιώτης Ραπτάκης, Μαρία Ραπτάκη και Δημήτρης Χριστοδουλάκης για τους οποίους το Υπουργείο Παιδείας επιφύλαξε δυσάρεστη έκπληξη λίγους μήνες νωρίτερα αφού μετέθεσε την συνηθισμένη ημερομηνία έναρξης των Πανελλαδικών Εξετάσεων με αποτέλεσμα να συμπέσει με αυτή του διαγωνισμού. Μεγάλη η απογοήτευση των παιδιών μετά από τόσους μήνες σκληρής δουλειάς και προετοιμασίας ενώ αποκαρδιωτική ήταν η στάση του απερχόμενου Υπουργού Παιδείας που δεν απάντησε ούτε καν αρνητικά στην επιστολή των παιδιών για οποιαδήποτε πιθανή λύση που δεν θα αδικούσε φυσικά τους συνυποψηφίους τους.

Αναλύοντας στους κριτές τα επιμέρους χαρακτηριστικά του δρουφόρου

Η προετοιμασία για την εκτόξευση

Την ώρα της πτήσης του δορυφόρου, στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό της Νορβηγίας

Ας σημειωθεί ότι η Ελλάδα ήταν η μοναδική χώρα που δεν είχε λάβει υπόψιν της τις ημερομηνίες του δημοφιλούς διαγωνισμού που διοργανώνεται τα 5 τελευταία χρόνια από την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία, στην οποία μετέχει σαν ισότιμο μέλος από την ίδρυση της, την ίδια στιγμή που γίνονται εξαγγελίες για την αναβάθμιση του ρόλου του Λυκείου, για την καταπολέμηση της στείρας γνώσης και άλλα βαρύγδουπα.

Το μικρό ακριτικό σχολείο των μόλις 61 μαθητών της πολύπαθης Βιάννου παρευρέθηκε και διαγωνίσθηκε ισότιμα μαζί με κάποια από τα κορυφαία δημόσια σχολεία της Ευρώπη χάρη στο κουράγιο, τη θέληση και το πείσμα δύο εξαιρετικών παιδιών που χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν με δική τους υπέρμετρη προσπάθεια όλα τα γλωσσικά και γνωστικά εμπόδια που εμφανίζονταν. Σαν μέτρο σύγκρισης εδώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί το γεγονός ότι για τη σύνθεση όλων των υπόλοιπων ομάδων είχαν χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον έξι μαθητές με καθένα τους απόλυτα εξειδικευμένο ως προς τη γνώση του αντικειμένου που είχε να επεξεργαστεί και να παρουσιάσει.

Σκίζοντας τον αέρα με ταχύτητα 550 Km την ώρα

Ο μικροσκοπικός δορυφόρος που μετέφεραν στις αποσκευές τους, εκτοξεύτηκε με πύραυλο σε ύψος που υπολογίστηκε στα περίπου 1032 μέτρα από τους ίδιους τους μαθητές ενώ κατά την κάθοδο του πραγματοποίησε μετρήσεις του μαγνητικού πεδίου της Γης που βρέθηκαν να είναι απόλυτα σύμφωνες με αυτές του γειτονικού Αστεροσκοπείου της πόλης Tromso. Μια σειρά δοκιμών και πειραμάτων κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών οδήγησε σε μια εξαιρετικά ανθεκτική σχεδίαση και κατασκευή που άντεξε τις τεράστιες διαδοχικές επιταχύνσεις σε αντίθεση με αυτούς των περισσοτέρων ομάδων που παρουσίασαν προβλήματα και είτε διαλύθηκαν κατά την εκτόξευση είτε δεν κατάφεραν να μεταδώσουν ασύρματα τα δεδομένα της πτήσης στο σταθμό βάσης.

Με την ομάδα Grecosat των Ισπανών από το Τολέδο

Ο έπαινος που απονεμήθηκε στην ομάδα ViannoSat για την μικρότερη ομάδα που κατόρθωσε ποτέ επιτυχημένη εκτόξευση και αποστολή ήταν η ελάχιστη ανταμοιβή για όλα τα παιδιά και ιδιαίτερα για όσα έμειναν πίσω αφού παρόλο που γνώριζαν ότι δεν θα ταξίδευαν στη Νορβηγία εντούτοις δεν έλειψαν ούτε στιγμή από τις πολύ συχνές συναντήσεις μέσα στη βδομάδα, με έμφαση στα Σαββατοκύριακα, θυσιάζοντας όχι μόνο τον ελεύθερο χρόνο τους αλλά και αυτό από το διάβασμα τους ακόμα και τις παραμονές των εξετάσεων.

Μια και η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία κάλυψε μόνο τα έξοδα της εκεί διαμονής και διατροφής, το ποσό που απαιτήθηκε για την μετακίνηση της ομάδας προήλθε τόσο από τον τοπικό Δήμο Βιάννου όσο και από χορηγίες επιχειρήσεων αλλά και απλών ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας που αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή την προσπάθεια. Στους τελευταίους συμπεριλαμβάνονται ακόμα και οι γονείς των μαθητών που είδαν τα παιδιά τους να μένουν πίσω λόγω εξετάσεων γεγονός που οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι το μεγαλείο της ψυχής αυτής της παραμελημένης και πολύπαθης γωνιάς της Ελλάδας παραμένει αστείρευτο.

Το banner της ομάδας στο facebook

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα

Τα Cansats, ονομασία που προέρχεται από σύντμηση των λέξεων Can (κονσέρβα) και Satellite (δορυφόρος), είναι ομοιώματα πραγματικών δορυφόρων σε μικροκλίμακα που φυσικά δεν προορίζονται να εγκαταλείψουν την ατμόσφαιρα της γης ή να τεθούν σε τροχιά γύρω από αυτήν. Εκτοξεύονται ανά ζεύγη με κατάλληλα διαμορφωμένο πύραυλο που επιταχύνει μέχρι την ταχύτητα των 544 Km/h μέσα σε μόλις 2 δευτερόλεπτα φτάνοντας τελικά σε ύψος περίπου 1000-1200 μέτρων από όπου και απελευθερώνονται.

Φωτογραφία με τις συμμετοχές από όλη την Ευρώπη

Τα Cansats στην απλούστερη μορφή τους μεταφέρουν μια σειρά αισθητήρων προκειμένου να πραγματοποιούν μετρήσεις ατμοσφαιρικών παραμέτρων και να μεταδίδουν ασύρματα τα σχετικά δεδομένα στο σταθμό βάσης. Σε όλη τη διάρκεια εφαρμογής της καινοτόμου αυτής μεθόδου προσέγγισης της γνώσης οι μαθητές αναλαμβάνουν την ευθύνη της επιλογής και συναρμολόγησης των ηλεκτρονικών μερών, τον προγραμματισμό και τον έλεγχο καλής λειτουργίας του μικροϋπολογιστή, το σχεδιασμό και την κατασκευή του συστήματος ασφαλούς προσεδάφισης, την κατασκευή των κεραιών εκπομπής και λήψης καθώς και την έρευνα και ανάπτυξη για τη δευτερεύουσα αποστολή που έχουν επιλέξει.

Η πρωτεύουσα αποστολή που είναι κοινή για όλους τους μαθητές είναι η μέτρηση της θερμοκρασίας και της βαρομετρικής πίεσης, ο υπολογισμός του ύψους και της ταχύτητας καθόδου (η οποία θα έχει επιπλέον υπολογιστεί θεωρητικά με βάση τη θεωρία της Φυσικής, θα έχει προσομοιωθεί σε σχετικό λογισμικό και θα έχει μετρηθεί και πειραματικά αφήνοντας το δορυφόρο να πέσει από το καμπαναριό της εκκλησίας του χωριού) κλπ ενώ οι μαθητές του Γενικού Λυκείου Βιάννου έχουν επιλέξει σαν δευτερεύουσα αποστολή, την απελευθέρωση ενός μικρότερου δέσμιου δορυφόρου που θα πραγματοποιήσει με μεγάλη ακρίβεια την μέτρηση του μαγνητικού πεδίου της Γης ενώ επίσης θα κάνει και μια εκτίμηση της πιθανής σύστασης του εδάφους σε πετρώματα στο σημείο προσεδάφισης.

Η Ελληνική Σημαία στο βορειότερο άκρο της Ευρώπης

Να σημειωθεί ότι όλος ο ηλεκτρονικός και μηχανολογικός εξοπλισμός θα πρέπει να χωρέσει μέσα σε ένα κουτάκι αναψυκτικού ενώ το συνολικό βάρος δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 350 γραμμάρια. Τα εργαστήρια, οι κατασκευές και οι δοκιμές πραγματοποιούνται ήδη τα Σαββατοκύριακα και φυσικά πάντοτε εκτός σχολικού ωραρίου.

Πηγή : candianews.gr

Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα Του Φασισμού

ΔημόσιαΦίλοιΜόνο εγώΠροσαρμογήΣτενοί φίλοιΠεριοχή Athens, GreeceΔείτε όλες τις λίστες...Περιοχή Iráklion, Attiki, GreeceΟικογένειαΕπιστροφή

«Την εποχή της ραγδαίας πτώσης της γερμανικής οικονομίας κερδίζει θεαματικά το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα τις μεγάλες του επιτυχίες: από τις 800.000 ψήφους το καλοκαίρι του 1928 φτάνει στα 6,4 εκατομμύρια το φθινόπωρο του 1930, στα 13 εκατομμύρια το καλοκαίρι του 1932 και στα 17 εκατομμύρια το Γενάρη του 1933.»

Η μαζική ψυχολογία του φασισμού, ΒίλχελμΡάιχ


Λίγο περισσότερο από μια τετραετία χρειάστηκε ο Χίτλερ για να μεταμορφωθεί από ένα αμόρφωτο δεκανέα, τον οποίο όλοι περιφρονούσανε, στο σημαντικότερο πολιτικό πρόσωπο της μεσοπολεμικής Γερμανίας.
Οι 800.000 ψήφοι που έλαβε την πρώτη φορά αντιπροσώπευαν ποσοστό του γερμανικού έθνους πολύ μικρότερο από το 6,9% της Χρυσής Αυγής –που τόσο ξάφνιασε τους πολιτικούς αναλυτές και τους αρχηγούς των υπόλοιπων κομμάτων, οι οποίοι σίγουρα δε φημίζονται για τη διορατικότητα τους.

Οι συνθήκες στη Γερμανία της δεκαετίαςτ ου ’30 δε διέφεραν πολύ από τις σημερινές–για την Ελλάδα. Ήταν το αποκορύφωμα του μεγαλύτερου οικονομικού κραχ. Οι Γερμανοί,μετά την ήττα τους είχαν υποχρεωθεί σε ταπεινωτικούς όρους.
Οι πολεμικές αποζημιώσεις είχαν ισοπεδώσει την γερμανική οικονομία,λίγα χρόνια μετά από την εθνική ανύψωση της εποχής του Κάιζερ.

Ουρά ανέργων στη Γερμανία, 1930

Ακριβώς, όμως, όπως συνέβη και στην Ελλάδα, οι πολιτικοί αναλυτές πίστευαν ότι η οικονομική εξαθλίωση, η μεγιστοποιημένη ανεργία,η φτώχια και η εθνική ταπείνωση θα οδηγούσε τον κόσμο στην Αριστερά και στη δικτατορία του προλεταριάτου.
Έσφαλαν παταγωδώς. Ο μόνος κερδισμένος ήταν ο Χίτλερ και το εθνικοσοσιαλιστικό του κόμμα.

Ο Βίλχελμ Ράιχ, προσπαθώντας να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο που οδήγησε στη λαίλαπα του ναζισμού και στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιρρίπτει μέρος των ευθυνών στο στείρο και αγοραίο μαρξισμό του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας.

Οι Κομμουνιστές δεν απευθύνονταν στην «ψυχή»του Γερμανού προλετάριου και είχαν αγνοήσει τη δύναμη του μικροαστικού χώρου –του χώρου που ουσιαστικά ανάδειξε το Χίτλερ. Αδιαφόρησαν για το θυμικό των ψηφοφόρων και επένδυσαν στην «ταξική τους συνείδηση», χρησιμοποιώντας όρους του διαλεκτικού υλισμού που κανείς –πέρα από τους ίδιους- δεν καταλάβαινε.

Αντίθετα ο Χίτλερ κατέβασε το επίπεδο της ρητορικής του στο επίπεδο του κατώτερου -πνευματικά και διανοητικά- ακροατή του. Και κέρδισε το ακροατήριο του με «φτηνή προπαγάνδα»,«εξωφρενικούς ισχυρισμούς» και «παράλογα επιχειρήματα», τα οποία όμως βρήκαν στόχο στο πληγωμένο συναίσθημα των συμπολιτών του.

Ο Χίτλερ μίλησε για το περήφανο έθνος των Γερμανών και τα δεινά που υποφέρει εξαιτίας των Εβραίων και των υπόλοιπων εξωτερικών και εσωτερικών εχθρών.Επένδυσε στην απογοήτευση τους και την κακοδαιμονία τους, χρησιμοποιώντας μεταφυσικούς όρους που είχαν να κάνουνμε τη «Παγγερμανική Ψυχή» και την «Άρεια Φυλή». Έντυσε τα μέλη του κόμματος του με στολές, οργάνωσε παρελάσεις και προχώρησε σε βίαιες καταστολές του αντιγερμανικού στοιχείου.
Οι αντίπαλοι του γελούσαν μαζί του,αλλά ο γερμανικός λαός ήταν πολύ φτωχός και δυσαρεστημένος για να γελάσει. Οι μάζες δεν αντιδρούν λογικά παρά μονάχα συναισθηματικά.

Η πλειονότητα των δημοσιογράφων, των διανοούμενων και των πολιτικών ζητούν να δοθεί το «βήμα» -τηλεοπτικό, ραδιοφωνικό, έντυπο- στους εκπρόσωπους της Χρυσής Αυγής,πιστεύοντας ότι έτσι θα αποκαλυφτούν, θα δείξουν ποιοι πραγματικά είναι και ο κόσμος θα τους αποδοκιμάσει στις επόμενες εκλογές.

Κάνουν το ίδιο λάθος που έκαναν και οι διανοούμενοι της Γερμανίας ογδόντα χρόνια πριν, όταν θεωρούσαντ ο Χίτλερ έναν κλόουν,έναν λαϊκιστή που θα εξαφανιστεί το ίδιο γρήγορα όπως και εμφανίστηκε στο προσκήνιο της πολιτικής ζωής.
Ο Χίτλερ έμεινε. Οι επικριτές του, όσοι δεν προλάβουν να αυτοεξοριστούν, εξοντώθηκαν.


Ο Μιχαλολιάκος, μέρα με τη μέρα, συνέντευξη με τη συνέντευξη, θα κερδίζει οπαδούς και ψήφους. Γιατί απευθύνεται στο συναίσθημα ενός έθνους σε μόνιμη πλέον μανιοκατάθλιψη.

Ένα απλό παράδειγμα συναισθηματικής προσέγγισης.

Αν γράψω:  «Οι προηγούμενες κυβερνήσεις έκαναν κακή διαχείριση της εξουσίας που έλαβαν από το λαό»,δε θα αγγίξω τόσο τον αναγνώστη όσο αν γράψω:«Ανδρείκελα, δωσίλογοι που παίρνουν εντολές από ανώτερα κέντρα με σκοπό να εκμηδενίσουν τον ελληνικό λαό και την ιστορία του».

Ίσως ένας άνθρωπος που έχει μια κάποια οικονομική σιγουριά, αισθάνεται ευτυχισμένος μέσα στην οικογένεια του, κατέχει πνευματική καλλιέργεια ανώτερη των γηπέδων και των σκυλάδικων, και ατενίζει το μέλλον –το δικό του και των παιδιών του- με αισιοδοξία, να μη δώσει σημασία στη δεύτερη φράση.


Όμως εκείνος που αδυνατεί να πληρώσει τους πάγιους λογαριασμούς, εκείνος που είναι άνεργος και απελπισμένος, εκείνος που τσακώνεται ολημερίς με το/τη σύντροφο του και ποτέ δεν νιώθει την υπέρτατη απελευθέρωση του έρωτα, εκείνος που δεν τολμάει να απαντήσει στο παιδί του όταν τον ρωτάει
γιατί δεν παίζουν πια, εκείνος που δεν έχει ούτε μέλλον ούτε παρόν, εκείνος θα χειροκροτήσει όταν δει να δέρνουν κάποιο από τα «ανδρείκελα» -ή κάποιο πολύ πιο εύκολο στόχο.

Ένας «πλούσιος» Εβραίος δέρνεται από τους Ναζί

Και αν κάποιος υποστηρίξει ότι ο ελληνικός λαός του 2012 είναι ωριμότερος συναισθηματικά, ηθικά, πνευματικά, από τους Γερμανούς του ’30, θα πρέπει να μου δώσει ένα δυο παραδείγματα αυτής της ωρίμανσης και τι την έχει προκαλέσει.

Είναι το υψηλό επίπεδο της τηλεόρασης; Η παιδεία των φροντιστηρίων; Η κουλτούρα των γηπέδων ή της μουσικής που ακούει η πλειονότητα των Ελλήνων;Οι τέχνες, τα γράμματα ή μήπως η αλληλεγγύη που καθημερινά επιδεικνύει ο κάθε ένας
από εμάς;

Η άνοδος του φασισμού παγκοσμίως, ας μην ξεχνάμε ότι στη Γαλλία η Λεπέν έφτασε το 22%,είναι ένα από τα συμπτώματα της ασθένειας. Η ασθένεια είναι ο παγκοσμιοποιημένος φιλελευθερισμός, αυτό που στην εποχή του Βίλχελμ Ράιχ ονομαζόταν καπιταλισμός.

Ο φιλελευθερισμός, ο οποίος μέσα από την κουλτούρα που προωθεί, των ριάλιτι σόου όπου καθαγιάζεται η μετριότητα και το εφήμερο της άνοστης διασημότητας, των βιβλίων που σε κάνουν να ξεχνιέσαι και να ξεχνάς, των τραγουδιών και των ταινιών που τραγουδάς και παρακολουθείς χωρίς να συγκινείσαι ή να σκέφτεσαι- σε προετοιμάζει για να αποδεχτείς ό,τι και να σου πασάρουν ως απαραίτητη προϋπόθεση της ζωής σου.

Ο φιλελευθερισμός που σε υποβιβάζει στο επίπεδο του μυρμηγκιού και κάθε τόσο σε τρομοκρατεί με την ιδέα του μυρμηγκοφάγου για να συνεχίσεις να τρέφεις τη βασίλισσα.
Ο φιλελευθερισμός που καταστρέφει αδίστακτα όσους τολμούν να αντιταχθούν στις οδηγίες του οι οποίες είναι πιο πολύ διαταγές. Η ασθένεια του φιλελευθερισμού και τα συμπτώματα του δε θεραπεύεται με το διάλογο. Τίποτα δεν πρόκειται να μας δοθεί, αν εμείς δεν το διεκδικήσουμε.

Και όσοι τώρα γελάνε με τους βουλευτές της Χρυσής Αυγής ίσως, μετά από πέντε χρόνια,να πάρουν το δρόμο για την αυτοεξορία ή για τα στρατόπεδα εξόντωσης.

Απο: http://sanejoker.info

ΠΟΛΥ ΣΑΒΟΥΡΑ ΣΤΟ «ΠΟΤΑΜΙ»...

Του Ν. ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ*

Παρατήρηση πρώτη: Μεταξύ φίλων, είτε υπό την στενή και ουσιαστική έννοια, είτε υπό την ευρεία και τυπική έννοια, οι πιο φιλικές είναι οι καθαρές κουβέντες.

*

Παρατήρηση δεύτερη: Ο κ.Σταύρος Θεοδωράκης σε άρθρο του στα «Νέα» ανάμεσα στους λόγους που εξέθεσε για την απόφασή του να προχωρήσει στην συγκρότηση πολιτικού κόμματος ήταν και η «πολιορκία» που δεχόταν από τους θαυμαστές του: «Μπες μπροστά ρε Σταύρο. Εσένα σε ξέρει ο κόσμος. Μήπως καταφέρουμε να αλλάξουμε κάτι». Έτσι γράφει ότι του είπαν...

Δεν ξέρουμε αν αυτός είναι επαρκής λόγος για τη δημιουργία κόμματος. Να σε ξέρει ο κόσμος. Και τον Σεφερλή τον ξέρει ο κόσμος. Και τον Γιώργο Αυτιά. Και τον Βαμβακούλα. Ίσως πάλι αδικούμε τον κ.Σταύρο Θεοδωράκη δίνοντας υπέρμετρη σημασία σε μια φράση του που τον εμφανίζει τρόπον τινά να ενδίδει στις απαιτήσεις και στις πιέσεις του κόσμου να κατέλθει στον πολιτικό στίβο. Είναι όμως μια εξήγηση που σε συνδυασμό με την ονομασία του φορέα («Ποτάμι») ομολογούμε ότι μας ανακάλεσε στη μνήμη σκηνές από την ταινία «Τύφλα να έχει ο Μάρλον Μπράντο». Εκεί ακουγόταν και το παρακάτω ποιηματάκι :

«Ησυχο – ήσυχο το ποταμάκι/ αργοκυλάει το γαλάζιο το νεράκι/ και τραγουδάει την αγάπη τη χρυσή/ μιας κι ήρθες αγαπούλα μου εσύ».

Η διαφορά είναι ότι στην ταινία ο Θανάσης Βέγγος δεν είχε, τελικά, ενδώσει στην «πολιορκία» που του ασκούσε το «ποταμάκι»:

Παρατήρηση τρίτη: Παρακάμπτουμε το γεγονός ότι το «Ποτάμι» εμφανίστηκε την ακριβώς επόμενη μέρα του μαραζώματος της «Ελιάς» και της επανενατένισης από τις συνιστώσες της των 58 σημείων του θολού τους ορίζοντα.

Παρακάμπτουμε τις αναφορές που βλέπουν στο εγχείρημα από «Μπεπεγκριλισμό» και «τηλεμάρκετινγκ» έως αναπαλαίωση του σημιτικού «εκσυγχρονισμού» σε μεταπολιτική «απολιτίκ» συσκευασία.

Κρατάμε το προφανές: Ο καθένας έχει δικαίωμα να τοποθετείται και να δρα πολιτικά ανά πάσα στιγμή και με όλους τους τρόπους. Να θέτει υποψηφιότητα σε αυτό που ονομάζεται «κεντρική πολιτική σκηνή». Το τί φυτρώνει, φυσικά, στην κεντρική πολιτική σκηνή προσδιορίζεται και σχετίζεται άμεσα με την εκάστοτε εποχή και τις εκάστοτε συνθήκες. Στις μέρες μας πρώτο τραπέζι στην πολιτική πίστα έχουν πιάσει από τον Άδωνι Γεωργιάδη μέχρι τον Γιακουμάτο κι από τον Κωνσταντινοκάτι του ΠΑΣΟΚ μέχρι τους «Καιάδες». Στον Σταύρο Θεοδωράκη θα κολλήσουμε τώρα;

Εν ολίγοις: Στην κεντρική πολιτική σκηνή υπήρξε Ελευθέριος Βενιζέλος. Αλλά αυτό δεν απέτρεψε να υπάρξει ούτε Κλη-κλης ούτε Ευάγγελος Βενιζέλος. Υπήρξε Τρικούπης. Αυτό δεν απέτρεψε να υπάρξει και Γουλιμής. Υπήρξε Αντρέας και Γεώργιος Παπανδρέου. Αυτό δεν απέτρεψε να υπάρξει και Γιώργος Παπανδρέου. Υπήρξε και Μίκης Θεοδωράκης. Γιατί όχι και Σταύρος...

*

Παρατήρηση τέταρτη: Στην πολιτική (και όχι μόνο) τίποτα, είτε μιλάμε για «ποτάμια» είτε για «λίμνες», είτε για «βουνά» είτε για «λαγκάδια», δεν προκύπτει από παρθενογέννεση. Κατά τεκμήριο, δε, όσοι επαγγέλλονται με όρους διαφημιστικής εμμονής τη «νιότη», τη «φρεσκάδα» το «άφθαρτο» και τον «αντικομφορμισμό» τους, συλλαμβάνονται επ’ αυτοφόρω να κουβαλάνε επάνω τους όλη τη σκουριά  ενός παρελθόντος που προσπαθεί να μεταμφιεστεί για να επιβιώσει και στο μέλλον.

Θεωρίες, για παράδειγμα, του τύπου «είμαστε και αριστεροί αλλά ασπαζόμαστε και φιλελεύθερες ιδέες» έχουν ξανακουστεί από τον κ.Γιώργο Παπανδρέου όταν έλεγε ότι «έφερα το ΔΝΤ στην Ελλάδα και τώρα είμαι περισσότερο σοσιαλιστής»!

Θεωρίες για το Μνημόνιο που το παρουσιάζουν σαν «αναγκαίο κακό», ακόμα κι αν ηχούν διαφορετικάόταν τις λέει ο Στουρνάρας με γραβάτα απ’ όταν τις λέει ο Σταύρος με σακίδιο, στην ουσία τους, όμως, είναι μεταξύ τους ίδιες...

*

Παρατήρηση πέμπτη: Ο κ.Σταύρος Θεοδωράκης κουβαλάει – εξ αντικειμένου – ως εφόδιο της πολιτικής του σταδιοδρομίας την δημοσιογραφική του διαδρομή. Μάλιστα ακούσαμε (στην «Ελληνοφρένεια») ότι διακατέχεται από την άποψη πως η δημοσιογραφία πρέπει να βρίσκεται απέναντι στους ισχυρούς, στις εξουσίες, στους εξουσιαστές. Έχει πει επιπλέον ότι αν τέτοια ήταν η δημοσιογραφία τη δεκαετία του ’90, σήμερα αλλιώς θα ήταν τα πράγματα στη χώρα.

Αν αυτό συνιστά αυτοκριτική για το γεγονός ότι το 1999, κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας, ο κ.Σταύρος Θεοδωράκης εξέδωσε το περιοδικό που διεύθυνε, το ΚΛΙΚ», με εξώφυλλο την αμερικανική σημαία ως πρόταση «αριστερής» ενατένισης του «αντιεξουσιαστικού» ΝΑΤΟ, τότε πάει καλά...

Πάντως το ποια είναι η στάση ενός δημοσιογράφου απέναντι στην εξουσία δεν προσδιορίζεται από (τις πολύ ωραίες) εκπομπές για την Κούνεβα ή για τον χαμό του Παύλου Φύσσα.  Προσδιορίζεται από άλλες εκπομπές. Για να θυμηθούμε μία, θα αναφέρουμε σαν παράδειγμα εκείνη τον Νοέμβρη του 2011 που δεν απείχε και πολύ από αυτό που θα αποκαλούσαμε «μακιγιάζ» της κυβέρνησης του τραπεζίτη Παπαδήμου.

Επιμένουμε, μάλιστα, διπλά σε εκπομπές όπως εκείνη, γιατί σε τέτοιες εκπομπές αναδεικνύεται και κάτι ακόμα: Ποια «Αριστερά» επιλέγει κανείς να θεωρεί «πρωταγωνιστή». Δεν θα συμφωνήσουμε ότι προδιαθέτει για κάποια «αλλαγή» το είδος της «Αριστεράς», όπως την εννοεί ο κύριος Ψαριανός, που κλήθηκε τότε να συμβάλει στην ανάδειξη σαν υπέρτατου αγαθού εκείνης της «εθνικής ενότητας» στην κολυμπήθρα της οποίας «εξαγνίζονται» τα πάντα: Από τα Μνημόνια μέχρι η ακροδεξιά (που τότε συγκυβερνούσε μέσω του ΛΑΟΣ)...

*

Παρατήρηση έκτη: Κάθε πολιτική πρόταση προσδιορίζεται και από τα πρόσωπα που την υπηρετούν.  Αυτό το αναγνωρίζει ο ίδιος ο κ.Σταύρος Θεοδωράκης παρουσιάζοντας τους συνεργάτες και υποστηρικτές της προσπάθειάς του. Δεδομένου ότι το «Ποτάμι» έχει μια θολή ιδεολογική κοίτη, αυτό είναι ένα γεγονός που επιβάλει να ψάχνει κανείς όλες τις εκδοχές για το ποια θα μπορούσε να είναι η κατάληξή του.

Δεν λέμε ότι η κατάληξή του θα προσδιοριστεί από όσα θα αναφέρουμε παρακάτω. Λέμε όμως ότι αφού το «Ποτάμι» έχει κωπηλάτες πρέπει να ξέρουμε τι σόι κουπί τραβάνε μερικοί από αυτούς. Η΄ πόσο επιρρεπείς είναι στην ρότα του καιρού. Η΄ πόσο έχουν μεταβάλει απόψεις για προηγούμενες σκέψεις τους σε σχέση με την τωρινή πολιτική τους πρόταση.

Θεωρούμε αναγκαίο, επίσης, να επισημάνουμε εκ προοιμίου ότι το κείμενο που θα ακολουθήσει θα σας προκαλέσει ανατριχίλα. Το αναδημοσιεύουμε γιατί πιστεύουμε βαθιά ότι όπως - κατά τον Μαρξ - το έγκλημα πρέπει να καθίσταται όσο πιο ατιμωτικό γίνεται μέσω της δημοσίευσης και της ανακοίνωσής του, το ίδιο ακριβώς ισχύει με την ξεφτίλα και με τη «μαυρίλα». Το αναδημοσιεύουμε γιατί πιστεύουμε, επιπλέον, ότι είναι απαραίτητο να θυμόμαστε το πώς διαμορφώθηκε η κυρίαρχη προπαγάνδα του συστήματος την περίοδο της επιβολής του Μνημονίου. Σημείωση πρώτη: Το κείμενο αυτό γράφτηκε τον Απρίλη του 2010, λίγα 24ωρα πριν από την ψήφιση του Μνημονίου. Σημείωση δεύτερη: Πρόθεση του συντάκτη του ήταν να κοινοποιήσει σκέψεις (ή μήπως και συστάσεις;) σχετικά με το «πώς» το πολιτικό σύστημα έπρεπε να κινηθεί «για τα μέτρα που θα ανακοινωθούν τα επόμενα 24ωρα». Μετά την αναγκαία εισαγωγή, πάμε στο συγκεκριμένο κείμενο  (σ.σ.: Παρακαλούμε την προσοχή σας):

«Να κάνουμε εκλογές; Δεν είμαστε αυτόχειρες. Άρα τι μένει; Μια κυβέρνηση σαν εκείνη του Κωνσταντίνου Καραμανλή τον Ιούλιο του 1974, από όλους τους πολιτικούς χώρους. Η κυβέρνηση αυτή πρέπει να έχει έκτακτες εξουσίες, για να το πω πιο απλάη χώρα είναι σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης χωρίς δικτατορία αλλά ορισμένα άρθρα του συντάγματος πρέπει να βγουν "εκτός" ή να ερμηνευτούν ανάλογα. Εκδηλώσεις σαν κι εκείνες του ΠΑΜΕ στον Πειραιά πρέπει να δίνεται η δυνατότητα να κηρύσσονται αμέσως παράνομες με διαδικασίες αυτοφώρου, πρέπει να περιοριστεί το δικαίωμα της απεργίας αλλά και της διαμαρτυρίας σε ευαίσθητους τομείς(...). Στο Βέλγιο πριν μερικά χρόνια μια τέτοια κυβέρνηση συνασπισμού προχώρησε σε αναστολή ορισμένων συνταγματικών διατάξεων για ένα διάστημα (...)»...

Η ελεγεία υπέρ της επιβολής του ...δημοκρατικού «γύψου», που μόλις διαβάσατε, φέρει την υπογραφή «Τάσος Τέλογλου». Δημοσιεύτηκε με ημερομηνία «28/4/2010» και ώρα «10:20:31 π.μ.» στο ηλεκτρονικό σάιτ «Protagon.gr» που αποτελεί την ιντερνετική εκδοχή της τηλεοπτικής εκπομπής «Πρωταγωνιστές» του κ. Σταύρου Θεοδωράκη (MEGA).

Στο άνωθεν «μανιφέστο», βλέπετε πόσο περίτεχνα είχε εισαχθεί η λέξη «δικτατορία» στο κομψό λεξιλόγιο περί της «σωτηρίας» του τόπου; Είναι ακριβώς το σημείο όπου χάσκει η δημοκρατική χρεοκοπία των εισηγητών ενός καθεστώτος όπου «ορισμένα άρθρα του συντάγματος πρέπει να βγουν "εκτός"», και να τεθούν σε«αναστολή»! Όπως η απεργία, αλλά ακόμα και η διαμαρτυρία (!)...

Είναι αναγκαίο – λέγαμε τότε – σε τέτοια κείμενα να δίδεται η δέουσα προσοχή. Το επαναλαμβάνουμε και τώρα. Όχι λόγω του ειδικού βάρους του συντάκτη του. Ούτε διότι η εκείνη του η άποψη δείχνει να έχει ισχυρά ερείσματα μεταξύ των (υπόλοιπων) «σωτήρων» του τόπου. Αλλά γιατί το όλο πνεύμα του κειμένου απέδιδε περίφημα τι κρύβεται πίσω από το μανδύα της «αντικειμενικότητας», του «πλουραλισμού», του «ρεαλισμού» και της «νομιμότητας», με τον οποίο κυκλοφορούν επιφανείς διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Σαν μερικούς από αυτούς που έχουν καβαλήσει το «Ποτάμι»...

*

Παρατήρηση έβδομη: Μεταξύ των υπολοίπων επιφανών συνεργατών του κ.Σταύρου Θεοδωράκη είναι και ο κ.Νίκος Μαραντζίδης. Ο κ.Μαραντζίδης και ο συνεργάτης του εξ Ηνωμένων Πολιτειών καθηγητής του Πανεπιστημίου του Yale κ. Καλύβας, από την εκπνοή του προηγούμενου αιώνα- και από τις αρχές του νέου πιο μαχητικά- ανέλαβαν την αναθεώρηση της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ασφαλώς δεν είναι του παρόντος να ανατρέξει κανείς σε όλες τις πλευρές του εγχειρήματός τους. Δυο τρεις επισημάνσεις όμως είναι απαραίτητες για να φανεί η κατεύθυνση και ο προσανατολισμός τους.

Το 2004 οι δύο αυτοί κύριοι εγκαινίασαν έναν διάλογο μέσα από την εφημερίδα τα «Νέα» όπου προέβαλαν επιτακτικά την ανάγκη η σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας να αναθεωρηθεί. Το εναρκτήριο λάκτισμα το έδωσαν με κοινό άρθρο στο φύλλο της 20-03-2004 όπου μεταξύ άλλων έγραφαν:

«Ώριμη για διερεύνηση είναι πλέον και η ιδέα πως η συνεργασία με τον εχθρό δεν ήταν πραγματικά ελληνικό φαινόμενο, πως μόνο λίγοι ΄΄καιροσκόποι΄΄ έπαιρναν εντολές από τους Γερμανούς. Το όλο ζήτημα της ελληνικής συνεργασίας θα αποτελέσει αντικείμενο συνεδρίου που θα πραγματοποιηθεί το ερχόμενο καλοκαίρι. Είναι σαφές όμως ότι οι Έλληνες εργάστηκαν πλάι στους Γερμανούς για πολλούς λόγους: ένας είναι το κοινό αντικομμουνιστικό μένος, ένας άλλος ο φόβος των Βουλγάρων (στον Βορρά) και ένας τρίτος το μίσος και ο φόβος του EAM/ΕΛΑΣ».

Δηλαδή: Όλες αυτές οι προδοτικές συμμορίες- κι ανάμεσά τους η κορυφαία, τα Τάγματα Ασφαλείας- που... «εργάστηκαν» πλάι στους ναζί, δεν είχαν καμία σχέση με την προδοσία της πατρίδας και του ελληνικού λαού. Δεν ήταν προδότες και δωσίλογοι. Ήταν «απλώς» αντικομμουνιστές, ήταν «απλώς» αντιεαμίτες και- γιατί όχι- πατριώτες αφού ήθελαν να αντιμετωπίσουν τον Βούλγαρο κατακτητή!!! Άλλωστε μπροστά στο Βούλγαρο κατακτητή γιατί να μη συνεργάζεται κανείς με τον Γερμανός ναζί κατακτητή; (!!!).

Το συνέδριο που προανήγγειλαν αυτοί οι κύριοι έγινε και τα πρακτικά του κυκλοφόρησαν σε βιβλίο με τον τίτλο «Οι άλλοι καπετάνιοι». Τι ήταν οι άλλοι καπετάνιοι; Μας το λέει ο κ. Μαραντζίδης στην εισαγωγή του βιβλίου:

«Στον όρο άλλοι καπετάνιοι- γράφει- συμπεριλαμβάνονται όσοι κατά τα χρόνια της Κατοχής ηγούνται κάποιας μικρής ή μεγάλης ομάδας ένοπλων ανδρών και ήρθαν αντιμέτωποι με το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ με τη στάση και τη δράση τους. Κάτω από τον τίτλο του αντικομουνιστή ενόπλου παρουσιάζονται τρεις βασικές κατηγορίες καπεταναίων: α) αυτοί οι οποίοι συμμετείχαν σε αντιστασιακές οργανώσεις πολεμώντας μέχρι το τέλος της Κατοχής σε έναν διμέτωπο αγώνα ενάντια στους στρατούς κατοχής και από το 1943 ενάντια στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  β) όσοι συνεργάσθηκαν αμέσως με τις δυνάμεις κατοχής συγκροτώντας ένοπλα σώματα, όπως ο Πούλος και γ) αυτοί που, ξεκινώντας να δημιουργήσουν αντιστασιακές ομάδες, οδηγήθηκαν μέσω της εμφύλιας σύγκρουσης του 1943-1944 σε σταδιακή συνεργασία με τους Γερμανούς, αναγορεύοντας σε σημαντικότερο παράγοντα τον κίνδυνο κυριαρχίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο μεταπολεμικό πολιτικό σκηνικό».

Με άλλα λόγια: Όσοι πρόδωσαν δεν πρόδωσαν γιατί ήταν φασίστες, ή γιατί θέλησαν να ωφεληθούν από τις δυνάμεις κατοχής. Όλοι αυτοί δεν ήταν προδότες. Ήταν «απλώς» αντικομουνιστές! Κι όσοι δεν ξεκίνησαν από την αρχή με σκοπό να συνεργαστούν με τον κατακτητή, στη συνέχεια... υποχρεώθηκαν να συνεργαστούν με ευθύνη του ΕΑΜ!!!

*

Αυτή η σαβούρα του έσχατου αντικομμουνισμού, μέσω του οποίου - όπως σημειώνει ο ιστορικός Γιώργος Μαργαρίτης -  «ο ναζισμός όχι μόνο αθωώνεται αλλά αξίζει να ακολουθήσει κανείς τα ίχνη του», που φτάνει στο σημείο να αθωώνει και τα ναζιστικά ολοκαυτώματα και τους ντόπιους συνεργάτες των ναζί, μιας και κατά ορισμένους όλα αυτά δεν ήταν παρά ...αντίποινα και αντανακλαστικές κινήσεις την ευθύνη των οποίων φέρει η δράση του ΕΛΑΣ (!), ελπίζουμε και πιστεύουμε ότι δεν έχει σχέση με τον «αριστερό» κ.Σταύρο Θεοδωράκη.

Αλλά εκείνο που ξέρουμε είναι ότι, μέσα στον αχταρμά που λέγεται «Ποτάμι», η σαβούρα αυτή κολυμπάει μαζί του...

 *Δημοσιεύθηκε στο "enikos.gr" την Πέμπτη 6 Μαρτίου 2014

Ο ΓΚΡΕΜΙΣΤΗΣ - ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

TΑ ΛΥΚΟΠΟΥΛΑ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

"Αφορμή για αυτό το σημείωμα είναι οι δηλώσεις του συντονιστή της θεματικής Επιτροπής Θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Μάκη Λυκόπουλου, ο οποίος όχι μονάχα δεν υποστήριξε τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Β. Διαμαντόπουλο, στη λυσσαλέα επίθεση από τρεις ιεράρχες, ανάμεσά τους και ο γνωστός για τις χρυσαυγίτικες απόψεις του μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, Ανθιμος, αλλά συντάχθηκε με το μέρος τους. Και καλά ο Αρχιεπίσκοπος και ο Σιατίστης – έχουν την έξωθεν καλή μαρτυρία. Αλλά ο υπεύθυνος επί θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ δεν γνωρίζει πως υπάρχουν τρεις μητροπολίτες που ευλογούν την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής; Αλλά και o Π. Σκουρλέτης, που είναι συνετός, πού μπόρεσε να βρει «θέμα» για να δηλώσει «το θέμα τελειώνει εδώ». Ποιο θέμα; Ενα λαϊκό θεατρικό δρώμενο, που ενδεχομένως να είναι πολύ παλιό, αν κρίνουμε από την ημερομηνία που γίνεται, δηλαδή στην αρχή του χρόνου, παραπέμπει στα Σατουρνάλια. Και αυτή η στάση του ΣΥΡΙΖΑ προδίδει τι συμβιβασμούς μπορεί να κάνει στο μέλλον. Εξ όνυχος τον λέοντα. Ισως τα χειρότερα έπονται;"

Του Περικλή Κοροβέση

Οταν μια θρησκεία γίνεται κρατική ιδεολογία χάνει τον μυστηριακό και απελευθερωτικό της χαρακτήρα και γίνεται θεσμός και όργανο του κράτους. Οπως η Αστυνομία, ο Στρατός κ.λπ. Γι’ αυτό και βλέπουμε τους υψηλά ιστάμενους στην ιεραρχία κληρικούς να μην έχουν κανένα πρόβλημα να φωτογραφηθούν καμαρωτά στα πλούσια άμφιά τους με τους πιο αιμοσταγείς δικτάτορες. Η κρατική Εκκλησία είναι πάντοτε στο πλευρό του δημίου -υπάλληλος του κράτους είναι και αυτός- και ποτέ στο πλευρό του θύματoς, που είναι μια κάπoια παραλλαγή του Σατανά και ως εκ τούτου η τιμωρία του είναι δίκαιη. Από την άλλη πλευρά, έχουμε τη θεολογία της Απελευθέρωσης ή του Κοινωνικού Χριστιανισμού, που υπηρετεί τον άνθρωπο και τα δικαιώματά του. Η θεολογία της Απελευθέρωσης μάς είναι κυρίως γνωστή από τη Λατινική Αμερική.

Αντίστοιχα χριστιανικά κινήματα με κοινωνικό χαρακτήρα συναντούμε σε όλο τον χριστιανικό κόσμο άσχετα από Ομολογία. Το αντίστοιχο κίνημα που προσπάθησε να δημιουργήσει ο αείμνηστος Ψαρουδάκης στην Ελλάδα, αν και ακόμα ζωντανό, δεν μπόρεσε να αναπτυχθεί όπως θα του άξιζε. Παράλληλα, έχουμε μέσα στον ίδιο τον κλήρο, αλλά και σε θεολόγους, μια βαθιά αναζήτηση για το νόημα του χριστιανισμού, που δεν έχει καμία σχέση με το κρατικό μόρφωμά του. Κυρίως εκφράζονται από το θαυμάσιο περιοδικό «Σύναξη», που δεν φαίνεται να έχει μεγάλη κυκλοφορία, σε μια χώρα όπου το 97% είναι ορθόδοξοι, αλλά προτιμούν τα τούρκικα σίριαλ.

Αφορμή για αυτό το σημείωμα είναι οι δηλώσεις του συντονιστή της θεματικής Επιτροπής Θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Μάκη Λυκόπουλου, ο οποίος όχι μονάχα δεν υποστήριξε τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Β. Διαμαντόπουλο, στη λυσσαλέα επίθεση από τρεις ιεράρχες, ανάμεσά τους και ο γνωστός για τις χρυσαυγίτικες απόψεις του μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, Ανθιμος, αλλά συντάχθηκε με το μέρος τους. Και καλά ο Αρχιεπίσκοπος και ο Σιατίστης – έχουν την έξωθεν καλή μαρτυρία. Αλλά ο υπεύθυνος επί θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ δεν γνωρίζει πως υπάρχουν τρεις μητροπολίτες που ευλογούν την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής; Αλλά και o Π. Σκουρλέτης, που είναι συνετός, πού μπόρεσε να βρει «θέμα» για να δηλώσει «το θέμα τελειώνει εδώ». Ποιο θέμα; Ενα λαϊκό θεατρικό δρώμενο, που ενδεχομένως να είναι πολύ παλιό, αν κρίνουμε από την ημερομηνία που γίνεται, δηλαδή στην αρχή του χρόνου, παραπέμπει στα Σατουρνάλια. Και αυτή η στάση του ΣΥΡΙΖΑ προδίδει τι συμβιβασμούς μπορεί να κάνει στο μέλλον. Εξ όνυχος τον λέοντα. Ισως τα χειρότερα έπονται;

Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, σε αντίθεση με τη Ρωμαιοκαθολική, έxει δείξει τέτοιο σκοταδισμό στα λαϊκά δρώμενα που συγκρίνεται μόνο με τους φονταμενταλιστές του ακραίου Ισλάμ. Δεν ήταν ο χουντικός μητροπολίτης Αυγουστίνος Καντιώτης που κατάργησε το καρναβάλι του Αμυνταίου και δεν ήταν ο ίδιος που δημιούργησε τα δικά του χριστιανικά τάγματα εφόδου; Και εδώ οι συγκρίσεις δεν είναι κολακευτικές. Η Αγία Εδρα, με τον Πάπα Παύλο τον Γ’ (1534-1549), αναβίωσε τα παλιά Σατουρνάλια της Ρώμης (στην ουσία τα νομιμοποίησε, γιατί ουδέποτε έπαψαν) και τα ανέδειξε σε μεγάλη ευρωπαϊκή γιορτή, που παράλληλα έφερνε και πλούτο στη Ρώμη από τους ξένους επισκέπτες. Τη σκυτάλη σήμερα την έχει πάρει η Βενετία, πάντα υπό τις ευλογίες του Πάπα. Για το Ρίο ντε Ζανέιρο καλύτερα να μη μιλήσουμε. Και αυτό σε καθολική χώρα είναι.

Από όσες μαρτυρίες έχουμε, γιορτές και μεταμφιέσεις, χορούς και τραγούδια, τελετές, μυητικές ή θρησκευτικές, τελετουργίες, λειτανίες, παρελάσεις κ.λπ. συναντάμε σε όλους τους αρχαίους λαούς. Σε Βαβυλώνιους, Αιγύπτιους, Ελληνες, Ρωμαίους, που πιθανότατα μας έδωσαν και το όνομα Καρναβάλι (Carnavale, ίσως από το λατινικό Carne Levamen: άρσις κρέατος, δηλαδή απόκρεως, αποκριά). Από τις αρχές της δεκαετίας του ‘60 τα λαϊκά δρώμενα, γιορτές, καρναβάλια κ.λπ., έγιναν το αγαπημένο αντικείμενο ερευνητών, ιστορικών, κοινωνιολόγων, εθνολόγων και υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία. Τρανταχτά ονόματα όπως Ντιμεζίλ, Ελιάντ, Καγιουά, Χιούμπερτ, Μος και πολλοί άλλοι μελέτησαν αυτό το φαινόμενο. Νωρίτερα το είχε μελετήσει ο Φρόιντ στο «Τοτέμ και Ταμπού», ήδη από το 1913, για να αποσαφηνίσει τη σημασία του. Και την άποψή του συμμερίστηκαν και όλοι οι μεταγενέστεροι. «Μια γιορτή (το καρναβάλι είναι γιορτή) είναι μια επιτρεπτή υπέρβαση, που καταργεί κάθε απαγόρευση με απόλυτο τρόπο: είναι μια αταξία που καταργεί κάθε τάξη, ανατρέπει όλους τους κοινωνικούς φραγμούς, μέσα από μια ισχυρή αδελφοσύνη που αντιστέκεται σε μια κοινωνική τάξη που κατατάσσει τους ανθρώπους και τους χωρίζει». Θα πρόσθετα εγώ πως είναι μια πλήρης ανατροπή της υπάρχουσας τάξης για να βρει η ανθρωπότητα τις απαρχές της με τη μορφή του θεατρικού δρώμενου.

Μην τυχόν ο ΣΥΡΙΖΑ και η Εκκλησία πρέπει να αρχίσουν να διαβάζουν κανένα τέτοιο βιβλίο; Βιβλιογραφία διατίθεται δωρεάν.

Το κρητικό δίστιχο

Tου καθηγητή Φιλοσοφίας Δημητρίου Χατζόπουλου

Οι λέξεις «δίστιχο» και «μαντινάδα» δεν είναι συνώνυμες, δηλαδή δεν έχουν ούτε το ίδιο βάθος ούτε το ίδιο πλάτος, όπως μάθαμε εμείς οι παλιοί στο μάθημα της Λογικής στο Γυμνάσιο. Το πλάτος της λέξης «μαντινάδα» είναι στενότερο εκείνου της λέξης «δίστιχο». Με άλλα λόγια, όλες οι μαντινάδες είναι δίστιχα, αλλά μερικά μόνο δίστιχα είναι μαντινάδες.

Ο πρόεδρος του συλλόγου «Όμιλος Βρακοφόρων» κ. Στέλιος Κιαγιαδάκης, μετά τα κάλαντα που ψέλνουν μέλη του συλλόγου, την Πρωτοχρονιά π.χ., στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον πρωθυπουργό, στους αρχηγούς των κομμάτων εν ενεργεία ή εν συντάξει, απαγγέλει στον εκάστοτε άρχοντα ένα δίστιχο στη νεοελληνική κοινή και το ονομάζει «μαντινάδα». Εδώ κάνει κακή χρήση αυτής της λέξης. Οι λέξεις «δίστιχο» και «μαντινάδα» δεν είναι συνώνυμες, δηλαδή δεν έχουν ούτε το ίδιο βάθος ούτε το ίδιο πλάτος, όπως μάθαμε εμείς οι παλιοί στο μάθημα της Λογικής στο Γυμνάσιο. Το πλάτος της λέξης «μαντινάδα» είναι στενότερο εκείνου της λέξης «δίστιχο». Με άλλα λόγια, όλες οι μαντινάδες είναι δίστιχα, αλλά μερικά μόνο δίστιχα είναι μαντινάδες.

Και γιατί έχουν έτσι τα πράγματα; Διότι η μαντινάδα είναι κρητικό δίστιχο, όπως μας λένε οι καθηγητές Νίκος Παπαδογιαννάκης, Θεοχάρης Δετοράκης, Μιχάλης Τρούλης, Νίκος Γιγουρτάκης, Μιχάλης Πατεράκης και πολλοί άλλοι. Η μαντινάδα δεν είναι ούτε ποντιακό δίστχο, ούτε κυπριακό, ούτε ηπειρώτικο, ούτε κυκλαδίτικο κλπ., είναι κρητικό δίστιχο. Και είναι κρητικό δίστιχο επειδή είναι στην κρητική διάλεκτο. Και είναι στην κρητική διάλεκτο, επειδή χρησιμοποιεί λέξεις, φράσεις και εκφράσεις κρητικές και, ει δυνατόν, σύνταξη κρητική.

Τώρα, γιατί τα γράφω αυτά; Και τι με νοιάζει εμένα αν ο κ. Κιαγιαγάκης κάνει κακή χρήση της λέξης «μαντινάδα»; Με νοιάζει επειδή αγαπώ την κρητική διάλεκτο και με την κακή χρήση έστω και μιας μόνο λέξης, συμβάλλει στον χαμό της κρητικής λαλιάς από τα αστικά κέντρα της Κρήτης. Πολλοί Κρήτες αστοί και Κρησηίδες αστές θεωρούν ότι τα κρητικά ελληνικά είναι χωριάτικα ελληνικά, επαρχιώτικα ελληνικά, και δεν επιτρέπεται τα παιδιά τους να ομιλούν χωριάτικα. Δεν γνωρίζω αν τους απαγορεύουν να τραγουδούν τον «Ερωτόκριτο» ή ριζίτικα τραγούδια. Στη βάση της στάσης αυτής ειναι συμπλέγματα ακραίου επαρχιωτισμού, από τα οποία διακατέχονται οι άνθρωποι αυτοί. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι αν το μεγάλο νησί, στο οποίο ζούμε, περιελαμβάνετο στα όρια του ελευθέρου ελληνικού κράτους το 1830 και όχι οκτώ δεκαετίες αργότερα, πιθανότατα τώρα όλοι στην πατρίδα μας να ομιλούσαμε τα κρητικά ελληνικά. Κανένα διαμέρισμα της Ελλάδος δεν είχε τόσο συγκροτημένη τη γλώσσα την ελληνική, όσο η Κρήτη. Φυσικά, αν έτσι ήθελε συμβεί, τα ελληνικά που ομιλούμε τώρα θα ήταν γι’ αυτούς χωριάτικα ή επαρχιώτικα.

Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι δεν υπάρχει ούτε μία κοινωνιολογική μελέτη για τη στάση των αστών της Κρήτης προς την κρητική διάλεκτο. Υπάρχουν τρία τουλάχιστον τμήματα Σχολών του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο, τα οποία θα μπορούσαν να κάνουν μια τέτοια μελέτη. Είναι επίσης απαράδεκτο που τα κρητικά ελληνικά δεν διδάσκονται πουθενά στη Μεγαλόνησο. Και όχι μόνο δεν υπάρχει ίδρυμα ή σχολή όπου να διδάσκεται η κρητική διάλεκτος αλλά σε γυμνάσια και λύκεια ορισμένες καθηγήτριες απαγορεύουν να ομιλούνται μέσα στην τάξη τα κρητικά ελληνικά. Εδώ πρέπει να προσθέσω ότι δεν υπάρχει κανένα βιβλίο που να βοηθά στη μάθηση της κρητικής διαλέκτου, μια μέθοδος εκμάθησης των κρητικών ελληνικών. Επίσης δεν υπάρχει ούτε συστηματική ολοκληρωμένη γραμματική ούτε συστηματικό συντακτικό ούτε και Παγκρήτιο Λεξικό της Κρητικής Διαλέκτου. Υπάρχουν πολλές μελέτες και πολλά λεξικά περιορισμένης εμβέλειας. Αλλά αυτές οι μελέτες για τη γραμματική και το συντακτικό δεν βοηθούν τους αρχαρίους. Όσο για τα λεξικά, πρέπει να τα αγοράσει κανείς όλα για να μπορέσει να βρει μια λέξη. Δεν είναι κακό αυτό, είναι χρονοβόρο.

Στην απώλεια της κρητικής λαλιάς στη Μεγαλόνησο συμβάλλουν τα μέγιστα και οι περισσότεροι νέοι λυράρηδες, οι οποίοι χρησιμοποιούν τη νεοελληνική κοινή στα δίστιχά τους και τα θεωρούν μαντινάδες. Το ίδιο και όλοι οι παρουσιαστές δημοφιλών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών μουσικών κρητικών εκπομπών του Ηρακείου και των Χανίων. Δεν έχω άμεση αντίληψη του τι συμβαίνει στο Λασίθι. Εδώ στο Ρέθυμνο, εκτός των ραδιοφωνικών εκπομπών κρητικής μουσικής, όπου υπάρχει σύγχυση στη χρήση της λέξης «μαντινάδα», διαβάζω σε τοπικές εφημερίδες στιχάκια που οι δημιουργοί τους τα ονομάζουν «μαντινάδες» και είναι αυτοί και μέλη του συλλόγου «Μιχάλης Καυκαλάς» και απ’ ό,τι γνωρίζω κατέχουν την κρητική διάλεκτο. Δεν τους εμποδίζει κανείς να γράφουν στιχάκια, ας γράφουν όσα θέλουν, εύκολο πράγμα είναι, αλλά να μη μας λένε ότι γράφουν μαντινάδες. Για να γράφει κανείς δίστιχα που θα είναι μαντινάδες, και μάλιστα καλές, για να αγγίξουν τις ψυχές των Κρητών, δεν πρέπει να είναι απλώς στιχουργός ή στιχοπλόκος, αλλά και ποιητής, όπως είναι ο Αριστείδης Χαιρέτης, ο και «Γιαλάφτης» επονομαζόμενος, στη μαντινάδα του:

Οψάργας μες στον ύπνο μου ήμουν σε ξένους τόπους.
Ε, τα παντέρμα όνειρα πώς ξεγελούν τσ’ αθρώπους.

Ή ο Μήτσος ο Σταυρακάκης στη μαντινάδα του:

Άχι και νάταν μπορετό πριν πέσω και ποθάνω
τα όσα βάνει ο μαύρος νους σκιάς τα μισά να κάνω.

Οι γλωσσολόγοι μελετητές της κρητικής λαλιάς, όπως ο Νικόλαος Γ. Κοντοσόπουλος, αναφέρουν πολλούς λόγους για την ταχεία απώλεια της διαλέκτου στα αστικα κέντρα της Κρήτης και πρέπει οι λόγοι αυτοί να καταπολεμηθούν, να περιοριστούν και, όπου είναι δυνατόν, να εξουδετερωθούν. Γι’ αυτό είναι γλωσσικώς και κρητικώς ορθό να γίνεται η διάκριση μεταξύ των λέξεων «μαντινάδα» και «δίστιχο», όταν δίδεται η ευκαιρία. Αν το δίστιχο που απευθύνει στους άρχοντες ο κ. Κιαγιαδάκης είναι στην κρητική λαλιά, να το ονομάζει «μαντινάδα», αν όμως είναι στη νεοελληνική κοινή να το λέει «στιχάκι» (αν είναι στην ποντιακή λαλιά να το λέει «κρωμέτκα τραγωδίας», αν είναι στα κυπριακά ελληνικά να το λέει «τσιάττισμα» κι αν είναι στο ηπειρώτικο ιδίωμα να το λέει «στιχοπλάκι»). Εγώ θα ήθελα να τους λέει μόνο κρητικά δίστιχα. Έτσι θα βοηθά στη διατήρηση των κρητικών ελληνικών.

Θα φέρω ένα παράδειγμα της διάκρισης αυτής για να γίνω σαφέστερος. Όλοι μας σχεδόν γνωρίζουμε το δίστιχο του Αθανασίου Διάκου:

Για δες καιρό που διάλεξε ο Χάρος να με πάρει
τώρα π’ ανθίζουν τα κλαδιά και βγάζ’ η γη χορτάρι.

Το δίστιχο αυτό ο κ. Κιαγιαδάκης θα το ονόμαζε «μαντινάδα», αλλά δεν είναι. Όπως προανέφερα η μαντινάδα είναι δίστιχο αμέσως αναγνωρίσιμο ως κρητικό. Η αυστριακή συγγραφεύς Marie Esperance von Schwartz (Ελπίς Μέλαινα, 1818-1899) κατέγραψε στα Χανιά και διέσωσε απόδοση του ανωτέρω διστίχου στην κρητική διάλεκτο:

Για δε ήντα ώρα γύρευσε ο Χάρων να μ’ επάρη
τώρα που πρασινίζει η γη και βγαίνει το χορτάρι.

(Κρητική Μέλισσα, Εν Αθήναις 1873, σελ. 41)

Η καταγραφή αυτή προφανώς δεν είναι ακριβής, αλλά «νοθευμένη» από τις γλωσσικές συνήθειες της εποχής και την την κυριαρχία της καθαρεύουσας. Η Μέλαινα δεν εγνώριζε καλά την κρητική λαλιά, π.χ. «ο Χάρος» γίνεται «ο Χάρων», η λέξη «εδά» γίνεται «τώρα», «η γης» γίνεται «η γη». Παρ’ όλα αυτά, το δίστιχο αναγνωρίζεται αμέσως ως κρητικό, είναι δηλαδή μαντινάδα. Τη διάκριση αυτή πραγματεύομαι στο κείμενό μου «Το δίστιχο», που δημοσιεύτηκε προ καιρού στην Κρητική Επιθεώρηση.

Επειδή η γλώσσα που ομιλούμε αποτυπώνει και καθορίζει την ιδιοσυστασία μας, τη διαφορετικότητά μας και τον τρόπο που βλέπουμε και νιώθουμε τον κόσμο, αν η κρητική διάλεκτος χαθεί, θα χαθεί τελικώς και η ιδιομορφία και το ιδιότυπο του Κρητικού. Η κρητική διάλεκτος, τα κρητικά ελληνικά, έχουν εσωτερική αναγκαία σχέση με την κρητική μουσική. Αλλά η κρητική μουσική, χωρίς την κρητική λαλιά, με άλλη νεοελληνική διάλεκτο ή ιδίωμα, δεν αποτελεί κρητική παράδοση.

Δημήτριος Ιωάννου Χατζόπουλος
Μη-ομότιμος Καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Ένα ταξίδι ιστορίας της Κρήτης, μέσω των ελεγειακών μουσικών της παραδόσεων δια μέσου των αιώνων.

ΔημόσιαΦίλοιΜόνο εγώΠροσαρμογήΣτενοί φίλοιΠεριοχή Athens, GreeceΔείτε όλες τις λίστες...Περιοχή Iráklion, Attiki, GreeceΕ Γυμνασιο Αρρενων ΑθηνωνΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝΟικογένειαΓνωστοίΕπιστροφή

".....Την συνέχεια αυτή μπορεί κανείς να την ανιχνεύσει και στην τέχνη. Οι πιο περίφημες τοιχογραφίες της Κρήτης είναι εκείνες που ήρθαν στο φως (και έτυχαν αμφιλεγόμενης αποκατάστασης) στην Κνωσό από τον Έβανς. Όμως, εκείνο που είναι πιο εντυπωσιακό, είναι ο τρόπος με τον οποίο μοτίβα από εκείνες τις τοιχογραφίες επανεμφανίζονται στους τοίχους βυζαντινών ναών, 3.000 χρόνια αργότερα: Ο νεαρός, καμαρωτός Άγιος Γεώργιος, καβάλα στο λευκό του πολεμικό άτι, στον ναό της Παναγιάς Κεράς, νότια του Αγίου Νικολάου, είναι τόσο «ελληνικός», όσο και οι νεαροί Μινωίτες που πηδούν πάνω από τις ράχες των ταύρων. Το ίδιο ισχύει και για τον εντυπωσιακά ωραίο Άγιο Δημήτριο που φορά πανοπλία, έχει ένα τόξο κρεμασμένο στον ώμο κι ένα σκουλαρίκι που γυαλίζει στο δεξί του αυτί, κάνοντάς τον να μοιάζει με δανδή."

Βοσκαρουδάακι αμούστακο

 Άρθρο του William Dalrymple στους Financial Times.

Πριν δυο χρόνια, ένα εκπληκτικό δισκάκι έτυχε να πέσει στα χέρια μου, ενώ έψαχνα αδιάφορα στοίβες με CD σε ένα δισκοπωλείο στην Κωνσταντινούπολη. Στο εξώφυλλό του υπήρχε μια όμορφα σκαλισμένη αχλαδόσχημη λύρα, φτιαγμένη από ξύλο μουριάς και στολισμένη με περίτεχνη ένθετη διακόσμηση φιλιγκράν. Παρόμοιο μουσικό όργανο δεν είχα ξαναδεί παρά μόνο μια φορά, πριν χρόνια, στο πέρασμά μου από την Ανατολία, ενώ ήμουν στον Δρόμο του Μεταξιού, καθ’ οδόν για την Κίνα. Τότε, έτυχε να ακούσω δυο ηλικιωμένους Έλληνες του Πόντου, από την περιοχή της Τραπεζούντας, να παίζουν ποντιακή λύρα. Θυμάμαι, αμέσως λάτρεψα την μελαγχολική, συγκινητική και παράδοξα «άχρονη» μουσική που έπαιζαν τα δύο αυτά αδέλφια, η οποία έμοιαζε να περικλείει στις κατιούσες βυζαντινές μακάμ κλίμακές της, αλλά και στις σαρωτικές, «πριονωτές» δοξαριές της, όλη την τραγωδία που έζησαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας. Μόλις έφτασα σπίτι, έβαλα το CD που είχα αγοράσει κατευθείαν στον φορητό μου υπολογιστή, ελπίζοντας να ακούσω ξανά αυτού του είδους την μουσική.
Η μουσική που άκουσα, πράγματι, συγγένευε στενά με την ποντιακή μουσική, όμως ήταν πολύ πιο γεμάτη και ολοκληρωμένη σε σχέση με τον ωμό ήχο που θυμόμουν. Ήταν μια εξαίρετη ηχογράφηση, στην οποία ο θρηνητικός ήχος μιας ελληνικής όρθιας λύρας αντισταθμιζόταν από εκείνον μιας απλής καλαμένιας φλογέρας, για την οποία ο Patrick Leigh Fermor, στο βιβλίο τουΜάνη (που μάς μεταφέρει συνειρμικά στην Πελοπόννησο της δεκαετίας του ’50), αναφέρει ότι παιζόταν από τους βοσκούς στα βουνά. Όσο για τα κρουστά της ηχογράφησης, ήταν περσικά daffs με μεταλλικούς κρίκους, καθώς και μπεντίρ. Σε ορισμένα κομμάτια, ο οξύς, μεταλλικός ήχος από το χτύπημα στις χορδές κάποιου είδους σαντουριού, συνυφαινόταν με το τσίμπημα ενός οργάνου που ακουγόταν σαν λαούτο ή ούτι. Αυτή η ενορχήστρωση «μετέφερε» την μουσική βαθύτερα στην Ανατολή, πιο πέρα κι από τα σύνορα της Περσίας, στα πέρατα των ερήμων της Συρίας και του Ιράκ. Κι όμως, προς έκπληξή μου, η ηχογράφηση είχε γίνει καταμεσής της Μεσογείου, εντός Ευρώπης! Ήταν από την Κρήτη.

Κώστας Μουντάκης

Το όργανο αυτό, η κρητική λύρα, είναι το πιο πεπλατυσμένο και ελαφρώς μεγαλύτερο, αιγαιακό ξαδελφάκι της φιαλόσχημης ποντιακής λύρας. Όσο για το CD, με τίτλο Orion, που έμελλε να γίνει το αγαπημένο μου εκείνης της χρονιάς, αποτελεί έργο του λαμπρού νεαρού λυράρη Στέλιου Πετράκη. Όσο περισσότερο το άκουγα, τόσο περισσότερο ήθελα να συναντήσω τον Πετράκη και να γνωρίσω το περιβάλλον του, το οποίο δημιούργησε αυτή την ελεγειακή μουσική παράδοση, που ακουγόταν τόσο παράξενα «μεσαιωνική».
Από ό,τι μπόρεσα να καταλάβω στο Διαδίκτυο, ο Πετράκης, ο οποίος δεν ήταν απλώς ο κορυφαίος νεαρός Κρητικός λυράρης, αλλά και ένας σπουδαίος τεχνίτης, αφού κατασκευάζει ο ίδιος λύρες, ήταν μέλος μιας ομάδας μουσικών που είχαν βρεθεί μαζί με τον αξιόλογο μουσικό, δεξιοτέχνη της λύρας Ross Daly, έναν Ιρλανδό στην καταγωγή και γεννημένο στην Αγγλία «Κρητικό». Στο Χουδέτσι, σε μια ορεινή περιοχή κοντά στο Ηράκλειο, ο Daly είχε δημιουργήσει μια μουσική σχολή – στούντιο ηχογραφήσεων, με την ονομασία Λαβύρινθος, με στόχο την διάσωση και την διάδοση της μουσικής παράδοσης και των μουσικών οργάνων της Κρήτης.
Όλα αυτά μου ακούγονταν τέλεια. Αποφάσισα, λοιπόν, να κλείσω διακοπές στην Κρήτη, έχοντας την κρυφή ελπίδα να καταφέρω να κάνω και την οικογένειά μου να ενδιαφερθεί για αυτή τη μουσική. Τελικά, τους δελέασα να έρθουν μαζί, υποσχόμενος πολυτελείς διακοπές σε κάποια ωραία βίλα, με υπέροχες παραλίες και ταβερνάκια, ελπίζοντας ότι τα βράδια, που οι άμυνές τους θα ήταν πεσμένες, θα με ακολουθούσαν και σε κάποιες συναυλίες. Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά μου, έχοντας κατά καιρούς έρθει μαζί μου με το ζόρι σε ταξίδια ανά τον κόσμο -σε Ινδία, Αίγυπτο, Ελλάδα, Τουρκία- με τα χρόνια έμαθαν να ανέχονται το μουσικό μου γούστο και, πλέον, κάποιες από αυτές τις μουσικές που γνώρισαν, βρίσκονται στα iPods τους. Έτσι, μέσω της Five Star Greece (που πρακτορεύει μοναδικής ομορφιάς ιδιοκτησίες σε όλο το Αιγαίο) κλείσαμε την Villa Oulos, ένα πανέμορφο «παλατάκι» με κόκκινα κεραμίδια, στα βράχια της Ελούντας, στην βόρεια ακτή του νησιού, καθώς και τις πτήσεις μας.

Το πρώτο πράγμα που παρατηρείς μόλις προσγειωθείς στην Κρήτη είναι η απίστευτα μεγάλη κλίμακά της. Αν και δεν είναι παρά το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου (η Σικελία, η Κορσική, η Κύπρος και η Σαρδηνία είναι μεγαλύτερες από την Κρήτη), κανένα από αυτά δεν έχει τόσο μακρύ, «αυστηρό» ορίζοντα, ενώ, επιπλέον, πέντε «σκυθρωπές» οροσειρές μοιράζουν το εσωτερικό της. Αυτά τα δύο στοιχεία, σε συνδυασμό με το μεγάλο μήκος της, της προσδίδουν μια αλλόκοτα ηπειρωτική αίσθηση. Καθώς φιδογυρίζεις, ανηφορίζοντας στους ορεινούς δρόμους που οδηγούν στο Οροπέδιο Λασιθίου, περνώντας δίπλα από «καστρόσπιτα» και χαζεύοντας αγριοκάτσικα που βόσκουν δεντρολίβανο και θυμάρι, νιώθεις σχεδόν σαν να βρίσκεσαι στον δρόμο που οδηγεί από την Ταρσό προς τις Κιλίκιες Πύλες, προς τον Βορρά, στην Τουρκία. Αυτά εδώ τα βουνά θυμίζουν έντονα την Ανατολία.
Χαρακτηριστική είναι, επίσης, η πολύ έντονη διαφοροποίηση ανάμεσα στις παραθαλάσσιες, πεδινές περιοχές (που πάντα δέχονταν εισβολές και αποικισμούς, από τους Ενετούς και τους Τούρκους, μέχρι τους Βρετανούς των τουριστικών πακέτων) και το τραχύ, αγροτικό και σχεδόν ανέγγιχτο εσωτερικό του νησιού. Εδώ πάνω στα βουνά, πολλές αρχαίες παραδόσεις της Κρήτης επιβιώνουν αναλλοίωτες. Ίσως το πιο χτυπητό παράδειγμα αποτελεί η γνώση των βοτάνων: Την πρώτη χιλιετηρίδα προ Χριστού, ο Κρητικός σοφός Επιμενίδης εκλήθη από την Κνωσό στην Αθήνα για να εξαγνίσει την πόλη, αξιοποιώντας τις μυστικές του γνώσεις περί των βοτάνων. Επίσης, επιγραφές από τις Θήβες μνημονεύουν ότι ο Αιγύπτιος Φαραώ έστειλε στην Κρήτη δύο ιερείς, ώστε να βρεθεί τρόπος να εξαγνιστεί ο Νείλος. Σήμερα, οι ηλικιωμένοι κάτοικοι των ορεινών χωριών φημίζονται ακόμη σε όλη την Ελλάδα για τις γνώσεις τους πάνω στα θεραπευτικά και τα αποτοξινωτικά βότανα.
Κι όμως, αυτή η συνέχεια αίματος και παραδόσεων απέχει παρασάγγας από κάθε ρομαντική μυθοπλασία. Ο ειδικευμένος στην μινωική Κρήτη αρχαιολόγος Sandy MacGillivray, από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, μου ανέφερε το εξής: Ερευνώντας το DNA σύγχρονων Κρητών, σε σύγκριση με υλικό που προήλθε από οστά που είχε ανασκάψει στο Παλαίκαστρο, στην ανατολική Κρήτη, σε θέσεις που χρονολογούνται στο 2500 π.Χ., συμπέρανε ότι πάνω από το 30% των σύγχρονων Κρητών προέρχονται απευθείας από τους δημιουργούς του πρώτου μεγάλου αστικού και εμπορικού πολιτισμού της Ευρώπης.

Την συνέχεια αυτή μπορεί κανείς να την ανιχνεύσει και στην τέχνη. Οι πιο περίφημες τοιχογραφίες της Κρήτης είναι εκείνες που ήρθαν στο φως (και έτυχαν αμφιλεγόμενης αποκατάστασης) στην Κνωσό από τον Έβανς. Όμως, εκείνο που είναι πιο εντυπωσιακό, είναι ο τρόπος με τον οποίο μοτίβα από εκείνες τις τοιχογραφίες επανεμφανίζονται στους τοίχους βυζαντινών ναών, 3.000 χρόνια αργότερα: Ο νεαρός, καμαρωτός Άγιος Γεώργιος, καβάλα στο λευκό του πολεμικό άτι, στον ναό της Παναγιάς Κεράς, νότια του Αγίου Νικολάου, είναι τόσο «ελληνικός», όσο και οι νεαροί Μινωίτες που πηδούν πάνω από τις ράχες των ταύρων. Το ίδιο ισχύει και για τον εντυπωσιακά ωραίο Άγιο Δημήτριο που φορά πανοπλία, έχει ένα τόξο κρεμασμένο στον ώμο κι ένα σκουλαρίκι που γυαλίζει στο δεξί του αυτί, κάνοντάς τον να μοιάζει με δανδή.
Τέτοιες συνέχειες μπορούν, όμως, να αποδειχτούν παραπλανητικές. Ο πληθυσμός και οι πεποιθήσεις των Κρητικών έχουν υποστεί ριζικές αλλαγές από το τέλος της Τουρκοκρατίας, όταν 60% του πληθυσμού, καθώς και σχεδόν το 100% των κατοίκων των πόλεων ήταν μουσουλμάνοι. Πολλοί επέλεξαν να αλλαξοπιστήσουν και να γίνουν Χριστιανοί τα χρόνια του ελληνικού εθνικισμού, από την δεκαετία του 1860 και εξής, ενώ μεγάλο μέρος του μουσουλμανικού πληθυσμού απελάθηκε το 1922, στο πλαίσιο της δραματικής ανταλλαγής των πληθυσμών που ακολούθησε την νίκη του Ατατούρκ επί των ελληνικών στρατευμάτων που εισέβαλαν στην Τουρκία.
Οι Κρητικοί μουσουλμάνοι μετοίκησαν στην Ανατολία και η Κρήτη υποδέχτηκε τους χριστιανούς κατοίκους των χωριών που απελάθηκαν από την Καππαδοκία. Οι τουρκόφωνοι Καππαδόκες δεν έχουν ακόμη γίνει πλήρως αποδεκτοί από τους Κρήτες, αφού μέχρι και σήμερα τους αποκαλούν «Τούρκους». Ο Ross Daly, όταν πήγα στον Λαβύρινθο για να τον συναντήσω, μου είπε ότι μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ο δήμαρχος του Δήμου Καζαντζάκη πέρασε, συμβολικά, μια νύχτα στο «τουρκοχώρι» Δαμάνια, επειδή κάποιοι είχαν αρχίσει να παρενοχλούν τους «μετανάστες» και να καίνε τις σοδιές τους.
Ο Daly και ο Πετράκης (όμορφος, ολιγόλογος και με εντυπωσιακά νεανική παρουσία) κάθονταν σε μια ταβέρνα απέναντι από τα στούντιο του Λαβυρίνθου. Από την άλλη μεριά του τοίχου ακούγονταν ραμπάμπ και ούτι, εν ώρα πρόβας. Καθίσαμε, λοιπόν, εκεί πίνοντας ρακή και συζητώντας την ιστορία του μουσικού οργάνου που και οι δύο λάτρευαν. Μου εξήγησαν ότι η κρητική λύρα δεν έχει σχέση με την αρχαία ελληνική λύρα, που μοιάζει με άρπα, αλλά ότι σχετίζεται με την οικογένεια των τοξωτών οργάνων που απαντούν από την Περσία και την Τουρκία μέχρι την Μακεδονία και την Βουλγαρία. Μου είπαν, επίσης, ότι, ενώ υπάρχουν αναφορές για όρθια τοξωτά όργανα στην Θράκη, στις περιγραφές του Πέρση ταξιδευτή του 9^ου αιώνα Ibn Khordadbeh, δεν υπάρχει καμία καταγραφή οργάνου που προσομοιάζει με την σύγχρονη κρητική λύρα, μέχρι τις αρχές του 18^ου αιώνα. Αν και σήμερα, λοιπόν, θεωρείται ως το κατεξοχήν κρητικό μουσικό όργανο, εντούτοις είναι, κατά πάσα πιθανότητα, μια σχετικά πρόσφατη «εισαγωγή», από εκείνη την περίοδο. Η πιο αρχέγονη μορφή λύρας που διασώθηκε στο νησί και που τώρα βρίσκεται στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων, χρονολογείται μόλις στο 1743, ενώ πολλές από τις πιο φημισμένες μελωδίες της κρητικής λύρας ανιχνεύονται σε παραλλαγές και σε άλλα μέρη του παλιού οθωμανικού κόσμου, ιδίως στην Συρία και την Τουρκία.

Θανάσης Σκορδαλός

«Η σημερινή κρητική μουσική παράδοση προέρχεται από την ύπαιθρο», μου εξήγησε ο Daly. «Επί Τουρκοκρατίας, οι πόλεις στην Κρήτη ήταν μουσουλμανικές. Όταν οι μουσουλμάνοι εγκατέλειψαν το νησί, πήραν μαζί και τις μουσικές τους παραδόσεις. Έτσι, η μουσική που έχουμε σήμερα, όπως για παράδειγμα οι συρτοί χοροί, προέρχεται από τα ορεινά χωριά. Πολλά, δε, από ό,τι παίζεται σήμερα προέρχονται από δύο ή τρεις δεξιοτέχνες δασκάλους, ιδίως από εκείνον που δίδαξε κι εμάς τους δυο, τον Κώστα Μουντάκη». Πράγματι, τον Πετράκη τον έστειλε στον Μουντάκη ο πατέρας του, όταν ήταν τεσσάρων ετών, ενώ ο Ross μαθήτευσε κοντά του επί 16 χρόνια.
Αργότερα, οι δύο σπουδαίοι λυράρηδες με ξενάγησαν στον Λαβύρινθο. Καθώς μου έδειχναν τα εκθέματα στο μουσείο, κάθε λογής έγχορδα όργανα, από κεμεντζέδες μέχρι σιτάρ, το σύνολο των οποίων ο Ross φαινόταν ικανός να παίξει, συναντήσαμε ομάδες σπουδαστών που έκαναν εξάσκηση. Στο τέλος της ξενάγησης, ο Daly και ο Πετράκης κάθισαν στον διάδρομο της κύριας εισόδου και ξεκίνησαν, χαλαρά, να γρατζουνούν τις λύρες τους. Σιγά-σιγά, κι άλλοι μουσικοί ήρθαν στην παρέα και άρχισαν να τζαμάρουν μαζί τους. Μέσα σε μισή ώρα, ο προθάλαμος είχε γεμίσει με μουσικούς που έπαιζαν όλοι μαζί. Το επόμενο βράδυ, ο Πετράκης μάς πήρε μαζί του στο εκπληκτικό ενετικό φρούριο στην παραλία του Ρεθύμνου, όπου θα εμφανιζόταν. Εκείνο το καλοκαίρι ήταν κλεισμένος σχεδόν κάθε βράδυ. Όπως μας είπε: «η λύρα, από ό,τι φαίνεται, εμφανίζει άνοδο».
Η συναυλία έλαβε χώρα στον ανοιχτό χώρο κάτω από τις πολεμίστρες του φρουρίου, με την σκηνή να πλαισιώνεται από τους ασπρισμένους θόλους ενός παλιού τζαμιού και ενός εξίσου παλιού τουρκικού χαμάμ. Την ώρα που φτάσαμε και οι 500 θέσεις ήταν ήδη πιασμένες, εκτός από εκείνες της πρώτης σειράς. Όταν ρωτήσαμε εάν ήταν ελεύθερες, μας είπαν ότι προορίζονταν για τους επισήμους, οι οποίοι έκαναν «θεαματική» είσοδο λίγο πριν αρχίσει η συναυλία. Ο τοπικός αρχιεπίσκοπος, με την εντυπωσιακή γενειάδα του, συνοδευόταν από ρασοφόρους μητροπολίτες, ηγουμένους και μοναχούς, με ψηλά καπέλα και χυτά άμφια.
Τότε, η μουσική ξεκίνησε. Ο Πετράκης ήταν ο μόνος που έπαιζε λύρα, συνοδευόμενος από τέσσερις μουσικούς με διπλόχορδο κρητικό λαούτο και έναν στα κρουστά, που έπαιζε μπεντίρ. Η λύρα οδηγούσε την μελωδία, ενώ το  ρυθμικό παίξιμο των λαούτων είχε ένα ηχητικό αποτέλεσμα σχεδόν κρουστού οργάνου, καθώς ήταν σαν να αντηχούσε στο χτύπημα του μπεντίρ. Ο ρυθμός χτιζόταν ανεβαίνοντας προοδευτικά, σε έναν επαναλαμβανόμενο εκστατικό χορό. Καθώς το δοξάρι πήγαινε μπρος-πίσω, ο ήχος έμοιαζε να ταξιδεύει πίσω στον χρόνο, ανά τους αιώνες: Ξαφνικά, μπορούσες να φανταστείς αυτό το είδος αρχοντικής, ελεγειακής μουσικής να παίζεται στον Μυστρά, το τελευταίο βυζαντινό προκεχωρημένο φυλάκιο, που είχε απομείνει στην Πελοπόννησο για να απωθήσει την οθωμανική προέλαση, ενώ την ίδια ώρα πυρσοί τρεμόπαιζαν και τα άλογα του βυζαντινού ιππικού μεταπατούσαν νευρικά μέσα στους στάβλους τους. Στο τέλος της συναυλίας, το πλήθος σηκώθηκε όρθιο και καταχειροκρότησε τους μουσικούς, ενώ ο αρχιεπίσκοπος έβγαλε έναν μακρύ λόγο και αγκάλιασε τον Πετράκη.
«Οι Κρητικοί λατρεύουν αυτό το όργανο», μου είπε ο Πετράκης μετά, πίνοντας μια ρακή. «Είναι κάτι στον τρόπο που κάνει τους ανθρώπους χαρούμενους, να θέλουν να χορέψουν ή μερικές φορές ακόμα και να κλάψουν. Κανένα άλλο όργανο δεν έχει τέτοια επίδραση. Η λύρα έχει στ’ αλήθεια κάτι το μαγικό».


Πηγη: http://www.steliospetrakis.com


(μετάφραση : Εύα Πετροπούλου)